Metformina odmładza, ale tylko w połączeniu z witaminą B12

Autor: Sławomir Ambroziak

Słowa kluczowe: metformina, witamina B12, cukrzyca, choroby układu sercowo-naczyniowego, nowotwory, awitaminoza B12, zespół geriatryczny, procesy starzenia się organizmu.

Metformina jest lekiem przeciwcukrzycowym, stosowanym standardowo w przypadku cukrzycy typu 2. Niespodziewanie okazało się jednak, że środek ten może kandydować do miana pigułki przeciwstarzeniowej. Czy faktycznie naukowcy wpadli na trop molekuły przedłużającej młodość? Wiele wskazuje na to, że tak! Jednak również w przypadku metforminy natrafili na problemy dotyczące stosowania każdego leku – niepożądane efekty działania.

Lek na cukrzycę i starość więcej…

Mniszek – regenerator mięśni

Autor: Sławomir Ambroziak

Słowa kluczowe: gmniszek lekarski, taraksasterol, kwas ursolowy, testosteron, sterydy anaboliczne, masa mięśniowa, redukcja tłuszczu, regeneracja mięśni.

Na pewnym poziomie zaawansowania w treningach sportowych szczególnego znaczenia nabiera tempo regeneracji mięśni. Powodowani silną motywacją potrafimy zmobilizować się do niezwykle intensywnych treningów, gdy jednak mięśnie nie nadążają z regeneracją, wszystko to przysłowiowa „para w gwizdek”. Zbyt częste powtarzanie podobnych treningów, niedostosowane do tempa regeneracji, zamiast prowadzić do progresji formy, sprowadza jej stagnację, z uwagi na przetrenowanie. Badania natomiast udowodniły, że ziołem znakomicie przyspieszjącym regenerację mięśni jest mniszek lekarski (Taraxacum officinalis).

Prawie jak sterydy

więcej…

Glutation niezbędny muskułom

Autor: Sławomir Ambroziak

Słowa kluczowe: glutation, zredukowany glutation, testosteron, anabolizm białek, miogeneza, hipertrofia mięśni.

Glutation to bodaj jedna z najciekawszych, jeżeli można użyć takiego słowa, molekuł naszego ciała. Wytwarzają go wszystkie organizmy żywe, poczynając o organizmów jednokomórkowych a kończąc na organizmie człowieka. Jest tripeptydem, czyli maleńkim białeczkiem, zbudowanym z trzech aminokwasów – kwasu glutaminowego, glicyny i cysteiny. Glutation gromadzi się w komórkach, w relatywnie wysokich stężeniach, co świadczy o jego wyjątkowym znaczeniu dla przebiegu procesów życiowych. Przylepiono mu etykietkę antyoksydantu, chroniącego komórki przed niszczycielską aktywnością wolnych rodników tlenowych. To jednak tylko szczyt góry lodowej, albowiem np. dowiedziono, że jest on absolutnie niezbędny przy produkcji białek, a więc też do aktywności hormonów anabolicznych, stymulujących produkcję białek, szczególnie zaś do aktywności testosteronu. A fakty te warto zaprezentować sportowcom i osobom korzystającym rekreacyjnie z zajęć na siłowni, albowiem produkcja (anabolizm) białek leży u podstaw hipertrofii mięśni i rozwoju tężyzny fizycznej. Amatorzy przygody z ciężarkami powinni tym bardziej zainteresować się glutationem, że związek ten nie tylko niezbędny jest w przebiegu syntezy białek mięśniowych, ale również procesu miogenezy, równie ważnego dla regeneracji i hipertrofii mięśni. więcej…

Glutation przy statynach

Autor: Sławomir Ambroziak

Słowa kluczowe: statyny, cholesterol, glutation, peroksydaza glutationowa, selenocysteina, selenoproteiny, aktywny izopren, cukrzyca, mięśnie, serce, wątroba.

Cholesterol obarczono winą za niemal całe zło tego świata. Wysoko podniesiony poziom cholesterolu może oczywiście sprzyjać rozwojowi chorób układu krążenia, niemniej związek ten jest nam absolutnie niezbędny do życia. Diagnoza mówiąca o wysokim poziomie cholesterolu jest najczęściej dla lekarza pretekstem do wystawienia nam recepty na lek z grupy statyn – środków hamujących produkcję cholesterolu. Statyny nie są jednak idealnym rozwiązaniem, albowiem generują liczne i poważne, niepożądane efekty działania, szczególnie w obszarze tkanki mięśniowej i wątroby, a także mogą przyczyniać się do rozwoju cukrzycy. Ponieważ lekarze nie informują najczęściej pacjentów o tym fakcie, dlatego też, decydując się na terapię z użyciem statyn, warto ocenić zagrożenie i dowiedzieć się, co bywa jego przyczyną i jak uniknąć przykrych konsekwencji przewlekłego stosowania leków z tej grupy. więcej…

Sosnowy testosteron

Autor: Sławomir Ambroziak

Słowa kluczowe: pyłek sosnowy, pyłek pszczeli, testosteron, androstendion, DHEA, androgeny, steroidy roślinne, kwas ursolowy, witamina D3, karotenoidy, miostatyna, sprawność seksualna, masa i siła mięśni.

Testosteron oraz podobne do niego androgeny to męskie hormony płciowe, które odpowiadają za takie atrybuty męskości, jak sprawność seksualna oraz masa i siła mięśni. Pierwszy kierunek ich działania nazywamy aktywnością androgenną, natomiast drugi – aktywnością anaboliczną. W związku z tym, w medycynie androgeny stosowane są w przypadku impotencji oraz chorób przebiegających z wyniszczeniem mięśni. Często podawane są starszym mężczyznom, których organizmy produkują już mało androgenów, w celu poprawienia ich możliwości płciowych oraz zapobiegania związanej z wiekiem utracie masy i siły mięśni, nazywanej fachowo sarkopenią. Androgeny wykorzystują też niejednokrotnie sportowcy, szczególnie z dyscyplin siłowych i sylwetkowych, gdyż hormony te ułatwiają im rozwój masy i siły mięśni. więcej…

Twoje jelita będą Ci wdzięczne za mango

Autor: Sławomir Ambroziak

Słowa kluczowe: bifidobakterie, kwas masłowy, kolonocyty, mango.

Na ogół wszyscy wiemy, że powinniśmy spożywać produkty roślinne i ukwaszone, by uzupełniać błonnik i odnawiać pożyteczną florę jelitową. Wiemy z reguły również, że takie postępowanie ma sprzyjać zdrowiu naszego układu pokarmowego, najczęściej nie rozumiemy jednak w pełni – dlaczego… więcej…

Róża plus astaksantyna równa się młodość

Autor: Sławomir Ambroziak

Słowa kluczowe: astaksantyna, dzika róża, zmarszczki, długowieczność erytrocytów.

Widmo starości każdemu z nas spędza sen z powiek. Nad upływem lat szczególnie ubolewają kobiety. Kto nie marzy o zachowaniu młodości lub przynajmniej spowolnieniu postępów procesu starzenia się organizmu? Mikstury przywracające młodość były idee fixe medyków rozmaitej proweniencji, poczynając od zarania dziejów a sięgając po czasy nam współczesne. więcej…

Cordyceps wspomaga wytrzymałość

Autor: Sławomir Ambroziak

Słowa kluczowe: cordyceps, maksymalne zużycie tlenu, czas do wyczerpania, próg wentylacji, wytrzymałość.

Cordyceps, czyli maczużnik chiński, to grzybek zaliczany do grupy adaptogenów, czyli ziółek ułatwiających naszemu organizmowi przystosowanie się do egzystencji w trudnych warunkach środowiska zewnętrznego. W krainie naturalnego występowania, w wysokim Tybecie, cordyceps stosowany był jako adaptogen od stuleci przez pasterzy jaków, którzy zresztą podpatrzyli ten sposób wspomagania tężyzny fizycznej, obserwując swoich podopiecznych, pilnie wyszukujących i namiętnie przeżuwających smakowite grzybki. Maczużnik to trwały element tradycyjnej medycyny chińskiej, a grzybek ten wzbudza również zainteresowanie współczesnej medycyny zachodniej, głównie z uwagi na właściwości przeciwcukrzycowe i przeciwnowotworowe. więcej…

Boswellia – najlepsze zioło na stawy

Autor: Sławomir Ambroziak

Słowa kluczowe: boswellia, pentacykliczne triterpenoidy, AKBA, kortykosterydy, stan zapalny, degradacja chrząstki stawowej, choroba zwyrodnieniowa stawów.

Choroba zwyrodnieniowa, czyli osteoartroza, jest najdotkliwszym problemem dotykającym stawów. W niektórych populacjach zwyrodnienie atakuje ponad 20% osób w wieku powyżej 40. roku życia. Dane szacunkowe wskazują, że z powodu osteoartrozy cierpi 2 miliony Polaków i że choroba ta jest jedną z najczęstszych przyczyn ograniczenia ich sprawności ruchowej.

Problemy stawowe

więcej…

Cytrusowe panaceum

Autor: Sławomir Ambroziak

Słowa kluczowe: bioflawonoidy cytrusowe, zespół metaboliczny, miażdżyca naczyń, nadciśnienie tętnicze, oporność insulinowa, stłuszczenie wątroby, otyłość.

Początek XX w. był epoką szalonego rozwoju witaminologii – nauki o witaminach. Chociaż istnienie niezbędnych do życia mikroskładników pokarmowych, różnych od makroskładników – cukrów, tłuszczów i białek, postulowano już od dużo wcześniej, to dopiero w 1913 r. pierwszy tego typu związek (witaminę B1) wyizolował Kazimierz Funk, wprowadzając jednocześnie do nauki powszechną dziś nazwę: „witamina” – amina niezbędna do życia. Dzięki odkryciu naszego rodaka odeszła w niepamięć ciężka choroba beri beri, która okazała się prostą awitaminozą B1. więcej…

Boswellia dla astmatyka

Autor: Sławomir Ambroziak

Słowa kluczowe: boswellia, kwasy bosweliowe, kortykosterydy, kurkuma, lukrecja, astma oskrzelowa, astma wysiłkowa.

Wprawdzie epidemia astmy to problem ostatnich dziesięcioleci, sama choroba nie jest zjawiskiem nowym i znana była już starożytnym Egipcjanom. Obecnie używaną nazwę chorobie tej nadał ok. 450 r. p.n.e. Hipokrates, a chodziło w tym przypadku o greckie słowo asthma – „zadyszka”. Jak szacują specjaliści, w dzisiejszych czasach cierpi z powodu tej choroby ok. 300 milionów ludzi na całym świecie, a odsetek chorych sięga w niektórych krajach wysokorozwiniętych – nawet 18%. więcej…

Boswellia i prostata

Autor: Sławomir Ambroziak

Słowa kluczowe: boswellia, kwasy bosweliowe, gruczoł krokowy, przerost prostaty, rak stercza.

Boswellia jest rodzajem kadzidłowca z rodziny roślin osoczynowatych. Drzewa kadzidłowe wytwarzają żywicę, zbieraną od tysięcy lat przez naszych przodków i wykorzystywaną jako kadzidło lub lek, a nazywaną w dawnych czasach – olibanum. Głównymi, aktywnymi fizjologicznie składnikami olibanum są kwasy bosweliowe, należące do chemicznej grupy pentacyklicznych triterpenoidów, nazywanych wymiennie metylo- lub pseudosteroidami. A ponieważ powszechnie wiadomo, że steroidy tworzą szeroką grupę hormonów ludzkiego organizmu, dlatego nie dziwi fakt, że podobne do steroidów substancje roślinne mogą działać na nasz organizm podobnie do hormonów steroidowych. więcej…

Lachy i Wandale

Autor: Sławomir Ambroziak

Słowa kluczowe: Wenedowie, Wandalowie, Lechici, Lędzianie.

Przed erą genetyki, lingwistyka historyczna była jednym z najskuteczniejszych narzędzi naukowych, służących odkrywaniu tajemnic zamierzchłych epok. Wspomniana genetyka, czyli nauka ścisła, wywróciła do góry nogami pozornie ugruntowane poglądy na temat historii Europy, wyznaczając przodkom dzisiejszych Słowian godziwe miejsce na arenie dziejów. Językoznawstwo historyczne nie pozostało w tyle: animowana mapa ewolucji języków indoeuropejskich, stworzona przez Business Insider a oparta na rezultatach badań Russella Graya i Quentina Atkinsona, stosujących metody obliczeniowe, zbliżone do algorytmów używanych przez genetyków podczas śledzenia rozprzestrzeniających się epidemii, wskazuje na dialekty bałto-słowiańskie jako na prawdziwy, a nie skompilowany metodą historyczno-porównawczą, język praindoeuropejski, przynajmniej w odniesieniu do jego gałęzi europejskiej. więcej…

Karnozyna i beta alanina – suplementy na masę

Autor: Sławomir Ambroziak

Słowa kluczowe: beta alanina, karnozyna, kreatyna, karnityna, masa mięśniowa.

W ostatnim czasie pojawia się na rynku coraz więcej suplementów przeznaczonych do wspomagania zdolności wysiłkowych w sportach wytrzymałościowych, opartych na beta alaninie lub karnozynie. Pierwsza substancja jest prekursorem tej drugiej; beta alanina łączy się bowiem z histydyną, wytwarzając tym sposobem karnozynę. Tak więc suplementacja beta alaniny podnosi poziom karnozyny w naszych mięśniach, w zakresie od 20 do 80% (Culbertson, 2010). Natomiast karnozyna, pełniąc funkcje buforowe, zmniejsza zakwaszenie środowiska wewnętrznego włókien mięśniowych, którego poziom – jak wiadomo – limituje aktualne zdolności wysiłkowe pracujących mięśni. Mówiąc krótko: uzupełniając karnozynę lub beta alaninę – możemy długo pracować z maksymalną wydajnością, co ma pierwszoplanowe znaczenie dla sportowców z dyscyplin wytrzymałościowych.

A że preparatów tego typu przybywa, stąd i pytania: czy znajdują one zastosowanie w dyscyplinach siłowych i sylwetkowych? Nic w tym dziwnego, gdyż konsumenci suplementów sportowych to w końcu, w 90. procentach, amatorzy przerzucania ciężarów. więcej…

Tokotrienole na… bóle brzucha

Autor: Sławomir Ambroziak

Słowa kluczowe: tokotrienole, stres, niesterydowe leki przeciwzapalne, układ pokarmowy.

Tokotrienole klasyfikowane są zwyczajowo jako molekuły z grupy witaminy E, złożonej przede wszystkim ze związków nazywanych tokoferolami. Możemy jednak uznać to za swego rodzaju zaszłość historyczną, dzisiaj bowiem już wiemy, że najszerzej rozpowszechniony w pożywieniu tokotrienol, pomimo zbliżonej budowy, wykazuje ledwie 1% aktywności najaktywniejszego tokoferolu jako witamina E. Tokotrienole występują zazwyczaj, obok tokoferoli, w olejach roślinnych, a najbogatszym ich źródłem jest czerwony olej palmowy. Choć dużo słabsze jako witamina E, czyli czynniki podtrzymujące płodność,  posiadają znacznie wyższe i lepiej udokumentowane zalety zdrowotne, w porównaniu z tokoferolami, szczególnie w obszarze aktywności skierowanej przeciwko nowotworom, miażdżycy, osteoporozie, stanom zapalnym, chorobom neurodegeneracyjnym oraz dysfunkcjom wątroby. więcej…

Kochasz słodycze…? Pamiętaj o karnozynie!

Autor: Sławomir Ambroziak

Słowa kluczowe: karnozyna, karnozylacja, glukoza, fruktoza, glikacja, AGEs, mięśnie, serce, mózg, sarkopenia, niewydolność serca, choroby neurodegeneracyjne, procesy starzenia się organizmu.

Naszą miłość do słodyczy znakomicie wyrazili bracia Golec w jednej ze swoich piosenek. Ta miłość – to efekt przystosowania do środowiska: słodki smak informuje nas o obecności w pożywieniu cukru, czyli podstawowego paliwa napędzającego procesy życiowe, przebiegające w komórkach naszego organizmu. To, co dzisiaj nazywamy cukrem, to w zasadzie dwa węglowodany – glukoza i fruktoza. Nasi przodkowie odbierali ich smak jako nadzwyczaj atrakcyjny, co motywowało ich do poszukiwania w otoczeniu pokarmów, szybko dostarczających wysokich porcji energii. A że życie to energia – atrakcyjność słodkiego smaku ułatwiała przetrwanie w środowisku.

Ponieważ w dawnych czasach niełatwo było znaleźć w przyrodzie lub wydrzeć jej coś słodkiego (dojrzały owoc, soczysty korzeń czy też strzeżony rojem żądeł miód) a cukry nie tworzyły zazwyczaj więcej, jak kilka procent masy naturalnego łakocia, dlatego nasze zmysły niezwykle wyczuliły się na słodki smak a słodycz stała się bodaj najbardziej pożądanym ze smaków. Kiedy weszliśmy więc w erę gospodarki towarowej i zaczęło rządzić nami prawo popytu i podaży, nauczyliśmy się zaspokajać popyt na słodycze, rozpoczynając od udomowienia pszczół, kończąc  na izolacji cukru z buraków i trzciny cukrowej.

Problem w tym, że cukier jest nam niezbędny do życia, jednak tylko w ilościach, jak dawniej, naturalnie występujących w powszednim pożywieniu. Natomiast w obecnie spożywanych dawkach – sprowadza liczne problemy zdrowotne i ostatecznie… zabija. więcej…

Coś na wątrobę: tokotrienole

Autor: Sławomir Ambroziak

Słowa kluczowe: tokotrienole, wątroba, niealkoholowa stłuszczeniowa choroba wątroby, niealkoholowe stłuszczeniowe zapalenie wątroby, marskość wątroby, rak wątroby, przeszczep wątroby.

Trudno kategorycznie stwierdzić, że jakiś jeden narząd czy organ jest ważniejszy od drugiego; wszystkie są nam niezbędne do życia. Możemy jednak powiedzieć, że wątroba to narząd o wyjątkowym znaczeniu życiowym. Wątrobę nazywamy czasami obrazowo – laboratorium chemicznym naszego organizmu. I słusznie… wątroba zajmuje się bowiem w pierwszej kolejności przetwarzaniem praktycznie wszystkich związków chemicznych, czy to pobranych przez organizm z otoczenia, czy też wytwarzanych we wnętrzu naszych tkanek. Jeżeli chodzi o składniki pożyteczne dla zdrowia – wątroba stoi niejako w centrum gospodarki nimi. Jeżeli mówimy natomiast o związkach szkodliwych czy wręcz toksycznych – wątroba pozbawia je aktywności i ułatwia ich usuwanie poza organizm. więcej…

Wysokie węgle…? Niezbędna karnozyna!

Autor: Sławomir Ambroziak

Słowa kluczowe: karnozyna, beta alanina, węglowodany, glukoza, insulina, IGF-1, glukotoksyczność, lipotoksyczność, AGEs, RAGE, NF-kB, mTOR, kachektyna, katabolina, miostatyna.

Główny nurt żywienia kulturystów tworzą diety wysokowęglowodanowe. W czasach, w których wykuto kultowe sylwetki kulturystyczne, zalecenia, co do spożycia cukrów, były niezwykle wysokie: proponowano nawet do 800 g węglowodanów na dobę. Obecnie obserwujemy raczej ogólny trend w kierunku obniżenia spożycia węglowodanów i przemijanie fascynacji dietami bardzo wysokowęglowodanowymi; mniejsza podaż cukrów ułatwia bowiem utrzymanie niższego poziomu tkanki tłuszczowej w okresie budowania masy mięśniowej, co z kolei ułatwia późniejsze przygotowania startowe. Niemniej, w szeroko promowanych zaleceniach żywieniowych nadal znajdujemy opinię, że węglowodany powinny pokrywać przynajmniej 50% dziennego zapotrzebowania kalorycznego kulturysty, co daje ok. 500 g cukru na dobę.

I wprawdzie objawiają się pośród kulturystów propagatorzy diet wysokotłuszczowych, proponujący zastąpienie cukrów tłuszczami, ci nie znajdują jednak szerokiego poklasku pośród kolegów z siłowni, nadal więc w sporcie tym obowiązuje model żywienia z wysokim udziałem węglowodanów. Bo i nie tędy droga… sztuka nie polega raczej na wpadaniu z jednej skrajności w drugą. Tłuszcze, jakkolwiek cenne dla mięśni, nie zastąpią niezbędnych im do rozwoju węglowodanów, a w niezasadnie przesadnych stężeniach mogą nawet szkodzić naszej muskulaturze, która to szkodliwość mieści się w obszarze zjawiska tzw. lipotoksyczności – toksyczności tłuszczów. I chociaż przez długi czas uważano, że węglowodany niosą jedynie same pożytki dla mięśni, w świetle nowszych badań mamy prawo podejrzewać, iż również cukrom brakuje wiele do ideału i że również ich niezasadny nadmiar może szkodzić muskułom, która to szkodliwość mieści się z kolei w obszarze zjawiska tzw. glukotoksyczności – toksyczności glukozy.

Wysokie porcje węglowodanów są najprawdopodobniej niezbędne do rozwoju potężnej muskulatury. Pojawiają się jednak przesłanki wskazujące na to, że przesadny ich nadmiar w diecie może utrudniać budowanie masy mięśniowej. A ponieważ ustalenie rozsądnego optimum może być tutaj niezwykle trudne, lepiej chyba wskazać sposoby, dzięki którym można cieszyć się anaboliczną aktywnością wysokich porcji węglowodanów, bez obawy o ich szkodliwość dla mięśni… więcej…

Karnozyna: eliksir dla serca

Autor: Sławomir Ambroziak

Słowa kluczowe: karnozyna, choroba wieńcowa, zespół metaboliczny, przewlekła niewydolność serca.

Przewlekła niewydolność serca jest jedną z chorób układu krążenia, wynikającą z dysfunkcji mięśnia sercowego, której głównymi objawami są duszności, obrzęki, kaszel oraz nietolerancja wysiłku. Do jej rozwoju prowadzi zazwyczaj nieleczone lub źle leczone nadciśnienie tętnicze, cukrzyca oraz choroba wieńcowa, czyli niedokrwienna choroba serca. Natomiast do rozwoju tych trzech ostatnich przypadłości, występujących zazwyczaj razem i towarzyszących najczęściej otyłości, i nazywanych wtedy zespołem metabolicznym, usposabia wysokokaloryczna dieta przy bezczynności ruchowej. więcej…

Niebieskie pigułki na… stawy

Autor: Sławomir Ambroziak

Słowa kluczowe: fikocyjanina, spirulina, klamath, kontuzje sportowe, zwyrodnienie stawów, osteoartroza.

Tabletka w niebieskim kolorze zasłynęła jako lek na męskie problemy. Niebieski kolor nie jest jednak przypisany jedynie do sfery płciowej. Pewien niebieski barwnik okazał się bowiem niezwykle wszechstronnym środkiem terapeutycznym, pomocnym przy wielu schorzeniach, m.in. przy problemach stawowych. więcej…

Kolorowe muskuły

Autor: Sławomir Ambroziak

Słowa kluczowe: karotenoidy, beta karoten, luteina, zeaksantyna, astaksantyna, witamina A, kwas retinowy, RAR gamma, testosteron, kortyzol, IGF-1, masa i siła mięśni.

Dzisiaj już wiemy, że ruch jest najlepszym lekiem na wiele chorób i najskuteczniejszym środkiem przeciwstarzeniowym. Wszystko z uwagi na fakt, że pracujące mięśnie zachowują się jak gruczoł wewnątrzwydzielniczy, produkując i eksportując do krwi szeroką gamę hormonów tkankowych, pomocnych w prawidłowym przebiegu rozmaitych procesów życiowych. A ponieważ nieodzownym elementem zdrowego stylu życia, obok aktywności fizycznej, jest również właściwa dieta, dlatego naukowcy badają relacje zachodzące pomiędzy składnikami pokarmowymi a kondycją i konstytucją naszego umięśnienia.

Od pewnego czasu, w tym właśnie kontekście uwagę wielu zespołów badawczych przykuwają barwniki roślinne z grupy karotenoidów. Barwniki te mogą bowiem same działać podobnie do hormonów, wpływając pozytywnie na stan naszych mięśni. Działanie to może mieć ogromne znaczenie dla osób starszych, u których mięśnie z wiekiem zanikają, co nazywamy sarkopenią, a także, wiadomo (!), dla sportowców, którzy poszukują środków naturalnych, wspomagających rozwój masy mięśniowej. więcej…

Spirulina: alga dla prostaty

Autor: Sławomir Ambroziak

Słowa kluczowe: spirulina, fikocyjanina, testosteron, przerost gruczołu krokowego, PSA, rak stercza.

Powszechność schorzeń prostaty, nazywanej synonimowo gruczołem krokowym lub sterczem, urosła do rangi problemu plagi cywilizacyjnej. Specjaliści szacują, że co drugi współczesny mężczyzna zgłosi się po pomoc medyczną z powodu zapalenia prostaty, 75% mężczyzn – z powodu przerostu gruczołu krokowego, a ponad 40% panów zachoruje na raka stercza. Badania pokazują jednak, że spożywanie popularnej, niebieskozielonej algi o szerokich właściwościach zdrowotnych – spiruliny – może chronić nas, mężczyzn, przed przynajmniej dwoma z wyżej wymienionych problemów: przerostem gruczołu krokowego i rakiem prostaty. więcej…

Algi w diecie pakera

Autor: Sławomir Ambroziak

Słowa kluczowe: algi, glony, cystoseira canariensis, chlorella, spirulina, sulfopolisacharydy, miostatyna, insulina, testosteron, IGF-1, kinaza mTOR, tkanka tłuszczowa, tkanka mięśniowa, siła i masa mięśni.

Kulturyści oraz reprezentanci innych dyscyplin siłowych i sylwetkowych zwracają w pierwszej kolejności uwagę na udział podstawowych składników pokarmowych w swojej diecie – białek, tłuszczów i węglowodanów. Najmocniejszymi punktami ich menu są więc: mięso, ryby, jaja, nabiał, białka serwatkowe, oleje, ryż i inne kasze. O warzywach i owocach myślą najczęściej głównie w kategorii błonnika, niezbędnego w pewnych ilościach do prawidłowej pracy układu trawiennego. Świat roślin potrafi jednak zaskakiwać, dostarczając do naszego jadłospisu związków o aktywności anabolicznej, wspomagających rozwój muskulatury. Znakomitym przykładem będą tutaj algi… więcej…

Witamina K – lekiem na raka

Autor: Sławomir Ambroziak

Słowa kluczowe: witamina K, filochinon, menachinony, MK-4, MK-7, MK-9, witamina C, stres oksydacyjny, nowotwory, prostata.

Moda na suplementację witaminy K rozpoczęła się w chwili, w której ustalono, że ten znany od 1929 r. składnik pokarmowy nie tylko jest niezbędny do utrzymania prawidłowej krzepliwości krwi, ale jednocześnie zapobiega zrzeszotnieniu kości (osteoporozie) oraz zwapnieniu i stwardnieniu naczyń krwionośnych (sklerozie). Ale rozwój badań nad witaminą K przyniósł kolejne rewelacje: ten szczególny składnik pokarmowy może okazać się równie skuteczny w profilaktyce raka, a nawet leczeniu chorób nowotworowych. więcej…

Menachinony w żywności i suplementach

Autor: Sławomir Ambroziak

Słowa kluczowe: witamina K, filochinon, menachinony, MK-4, MK-7, MK-9, witamina D, IGF-1, testosteron, steroidy anaboliczno-androgenne, kalcyfikacja tkanek miękkich.

Menachinony to aktywniejsze formy witaminy K. Ostatnio wiele pisuje się o witaminie K, wcześniej uznawanej jedynie za czynnik niezbędny do prawidłowego krzepnięcia krwi, a to głównie z uwagi na unikalną jej rolę w gospodarce wapniowej.

Wszyscy zapewne wiemy, że niedobór wapnia w starszym wieku prowadzi do zrzeszotnienia kości – osteoporozy, a ta z kolei – do złamań i unieruchomienia, a czasami nawet – całkowitej utraty samodzielności. Najpowszechniejszą profilaktyką osteoporozy były do niedawna suplementy zestawiające wapń z witaminą D. Te natomiast, zwiększając poziom wapnia w krwiobiegu i jego wbudowywanie w kości, wprawdzie chroniły nas z jednej strony przed osteoporozą, z drugiej narażały jednak na kalcyfikację (zwapnienie) tkanek miękkich, szczególnie naczyń krwionośnych, wprowadzającą rozmaite, niebezpieczne dla zdrowia i życia perturbacje w układzie krążenia. Kiedy natomiast ustalono, że długo niedoceniana witamina K posiada tę unikalną właściwość, że z jednej strony wzmacnia kości, z drugiej zaś powstrzymuje kalcyfikację tkanek miękkich, jej molekuła pojawiła się, obok wapnia i witaminy D, w suplementach zapobiegających osteoporozie. więcej…

Tokotrienole w walce z otyłością

Autor: Sławomir Ambroziak

Słowa kluczowe: tokotrienole, witamina E, otyłość, zespół metaboliczny, adipogeneza, stan zapalny, insulina, LDL, CRP, stłuszczenie wątroby, tkanka mięśniowa, tkanka tłuszczowa.

Otyłość jest plagą naszych czasów. Otyłość to nie tylko problem estetyczny, ale przede wszystkim – zdrowotny. Otyłość, szczególnie przy niedostatku aktywności ruchowej, prowadzi wcześniej czy później do tzw. zespołu metabolicznego, w którym nadwadze towarzyszą: cukrzyca, miażdżyca i nadciśnienie. Dlatego przez naukę wciąż testowane są rozmaite modyfikacje dietetyczne, nie tylko mające na celu ograniczenie podaży kalorii, ale jednocześnie zaopatrzenie organizmu w mikroskładniki pokarmowe, ułatwiające redukcję wagi i walkę z zaburzeniami metabolicznymi.

Przez długi czas nie doceniano tokotrienoli jako mikroskładników pokarmowych. Generalnie klasyfikowano je zawsze jako czynniki z grupy witaminy E. Ponieważ jednak niektóre tokotrienole wykazywały ledwie 1% aktywności najaktywniejszej formy tej witaminy – alfa tokoferolu, traktowano je marginalnie. Dzisiaj natomiast już wiemy, że wprawdzie tokotrienole sprawdzają się słabiej od tokoferoli jako forma witaminy E, ostatecznie ujawniają znacznie szersze spektrum aktywności prozdrowotnej; m.in. ułatwiają odchudzanie i walkę z problemami zdrowotnymi, towarzyszącymi otyłości. więcej…

ALA: dobre wieści dla siłaczy

Autor: Sławomir Ambroziak

Słowa kluczowe: kwas alfa liponowy, ALA, TLR2, MyD88, AMPK, mTOR, NF-kB, IGF-1, testosteron, kreatyna, redukcja tłuszczu, katabolizm białek, anabolizm białek, restrukturyzacja mięśni, hipertrofia mięśni.

Kwas alfa liponowy (ALA) jest witaminopodobnym składnikiem pokarmowym, częściowo wytwarzanym w organizmie a częściowo pobieranym z pożywienia. We wczesnym okresie rozwoju witaminologii uznawano go za witaminę, gdyż – podobnie do witamin z grupy B – współpracuje z enzymami w kontroli procesów metabolicznych. Ponieważ nigdy nie udało się jednak zaobserwować objawów choroby z niedoboru (awitaminozy) ALA, dlatego skreślono ten składnik pokarmowy z listy witamin. Nie oznacza to jednak automatycznie, że możemy zapomnieć o jego uzupełnianiu. Pokarm powszedni jest ubogim źródłem ALA, a w niektórych sytuacjach metabolicznych, takich jak np. ciężki wysiłek fizyczny czy wysokie spożycie węglowodanów, wewnątrzustrojowa synteza może nie nadążać z pokryciem pełnego zapotrzebowania na kwas alfa liponowy. Badania naukowe zresztą udowodniły, że dodatkowa suplementacja ALA może chronić nas przed wieloma problemami zdrowotnymi, takimi jak np. osteoporoza, ołowica, stwardnienie rozsiane, przewlekłe zespoły bólowe, schorzenia dróg oddechowych, narządu słuchu i wzroku oraz wątroby i trzustki, czy choroby neurodegeneracyjne. Może chronić nas również przed otyłością, a właściwie przed rozwojem tzw. zespołu metabolicznego, w którym otyłości towarzyszą: cukrzyca, miażdżyca i nadciśnienie. Ponieważ podstawową funkcją pełnioną przez ALA jest pomoc w spalaniu glukozy i transporcie tego cukru z krwi do włókien mięśniowych, dlatego bodaj największą popularność zdobył on jako środek przeciwcukrzycowy. więcej…

Brokuły na stole pakera

Autor: Sławomir Ambroziak

Słowa kluczowe: brokuły, sulforafan, miostatyna, czynniki transkrypcyjne Nrf2, deacetylazy histonów, komórki satelitarne, masa mięśniowa.

Podstawą kulturystycznej diety są piersi kurczaka z ryżem. Chodzi tutaj o dowóz podstawowych składników pokarmowych, sprzyjających rozwojowi siły i masy mięśni – białek i węglowodanów. Pakerzy włączają oczywiście do swojego menu warzywa, głównie z myślą o porcjach niezbędnego błonnika, regulującego pozytywnie czynności układu pokarmowego. Najczęściej nie przykładają przy tym jednak wagi do rodzaju spożywanych warzyw; warzywa są zdrowe, warzywa to warzywa. Mało kto zdaje sobie sprawę z faktu, że w warzywach morze skrywać się swojego rodzaju rezerwa anaboliczna – substancje fitochemiczne, wspomagające rozwój muskulatury. Jedną z takich substancji jest np. sulforafan, a warzywem szczególnie obfitującym w ten składnik – brokuły. więcej…

Tokotrienole: młode mięśnie oldboja

Autor: Sławomir Ambroziak

Słowa kluczowe: tokotrienole, tokoferole, witamina E, olej palmowy, sarkopenia, komórki satelitarne, masa mięśniowa, IGF-1, testosteron, kinaza mTOR, miostatyna.

Ci, którzy doświadczyli w młodości przygody ze sportem, na ogół nigdy nie rezygnują z aktywności fizycznej. Często doświadczeni sportowcy, zakończywszy czynną karierę w seniorach, startują w rozmaitych konkursach, w kategoriach wiekowych oldbojów. Moda na zdrowy styl życia powoduje, że wielopokoleniowe rzesze amatorów ruchu truchtają pośród alejek parkowych, przemykają na rozmaitych wehikułach ścieżkami rowerowymi czy okupują zaaranżowane na świeżym powietrzu siłownie. Ta znakomicie (!) – regularny wysiłek fizyczny opóźnia starzenie się naszego aparatu ruchu, a młodsze biologicznie mięśnie zapewniają sprawność, samodzielność i zdrowie w późnym wieku. Niezwykle trudno oszukać jednak czas; starzejące się mięśnie utrudniają korzystanie z rekreacji ruchowej, co może zniechęcać do rozmaitych form aktywności fizycznej leciwe osoby. Naukowcy poszukują więc pilnie skutecznych medykamentów, zdolnych odmłodzić nasze mięśnie i przywrócić im ich pierwotny potencjał regeneracyjny. więcej…

Czarnuszka: moc czarnego ziarna

Autor: Sławomir Ambroziak

Słowa kluczowe: czarnuszka siewna, tymochinon, beta sitosterol, hederagenina, insulina, miostatyna, IGF-1, kortyzol, testosteron, tkanka tłuszczowa, masa mięśniowa.

Ci sportowcy, którzy nie mogą lub nie chcą stosować testosteronu i jego pochodnych, steroidów anaboliczno-androgennych, w celu wspomagania rozwoju siły i masy mięśni, często sięgają po rozmaite ziółka, podnoszące poziom własnego hormonu we krwi. O takich ziółkach często pisuję na łamach tej strony; staram się odszukać i omówić badania potwierdzające ich skuteczność we wspomaganiu rozwoju tężyzny fizycznej. W dzisiejszym artykule skupię się na czarnuszce siewnej, znanej głównie jako przyprawa zaokrąglająca smak aromatycznych wypieków, gdyż aktualny stan badań wskazuje na tę roślinę, jako na wyjątkowo atrakcyjny środek wspomagania wysiłku, szczególnie dla sportowców z dyscyplin siłowych i sylwetkowych. Wymowa tych badań leży również u podstawy faktu, że firmy oferujące odżywki dla sportowców dodają coraz częściej ekstrakty z czarnuszki do suplementów wskazywanych jako środki wspomagające rozwój masy i siły mięśni, jak ma to np. miejsce w przypadku Biosterolu Megabola czy T-100 LTD Edition Olimpu. więcej…

Taksyfolina, adiponektyna, mięśnie

Autor: Sławomir Ambroziak

Słowa kluczowe: taksyfolina, adiponektyna, insulina, IGF-1, testosteron, kortyzol, miostatyna, iryzyna, tlenek azotu, CRP, mitochondria, tkanka tłuszczowa, masa mięśniowa.

Każdy zapewne pamięta, że konstytucja naszego umięśnienia zależy w ogromnej mierze od aktywności hormonów. Mamy więc tutaj hormony anaboliczne i kataboliczne, gdzie pierwsze działają pozytywnie, zaś drugie – negatywnie na mięśnie. Dlatego właśnie sportowcy, szczególnie przedstawiciele dyscyplin siłowych i sylwetkowych, albo sięgają po legalne środki naturalne, zwiększające poziom lub naśladujące aktywność hormonów anabolicznych, albo serwują sobie te hormony lub działające podobnie leki w nielegalnych praktykach dopingowych. Spośród hormonów anabolicznych największą popularnością cieszą się: hormon wzrostu (GH), insulina, insulinopodobny czynnik wzrostu typu 1 (IGF-1) i oczywiście testosteron. W dozwolonym wspomaganiu wysiłku często stosowane są przypominające budową testosteron steroidy roślinne, podczas gdy w dopingu – pochodne tego hormonu – steroidy anaboliczno-androgenne. Leki naśladujące aktywność hormonów nazywane są niejednokrotnie ich mimetykami, czyli naśladowcami. W dopingu sportowym dużą popularność zdobyły środki naśladujące aktywność adrenaliny i greliny, czyli adrenomimetyki (np. clenbuterol) i grelinomimetyki (np. ibutamoren). Dzisiaj natomiast chciałem przedstawić Wam mniej znany hormon wspomagający rozwój muskulatury – adiponektynę – oraz substancje naśladujące jej aktywność, czyli adiponektynomimetyki. więcej…

Cytryniec – alternatywa dla sterydów

Autor: Sławomir Ambroziak

Słowa kluczowe: cytryniec chiński, beta sitosterol, kwas ursolowy, schizandryna, kortyzol, deksametazon, miostatyna, testosteron, sterydy anaboliczne, oksymetolon, IGF-1, masa mięśniowa.

Rozmaite „kuracje” z wykorzystaniem testosteronu i jego pochodnych – steroidów anaboliczno-androgennych, nazywanych powszechnie sterydami anabolicznymi – są od ponad półwiecza najpopularniejszą metodą nielegalnego dopingu farmakologicznego w sporcie, szczególnie w dyscyplinach siłowych i sylwetkowych. Nie wszyscy sportowcy sięgają jednak po „twarde” farmaceutyki; większość poszukuje dla nich alternatywy pośród zdrowych i dozwolonych środków pochodzenia roślinnego, podnoszących poziom własnego testosteronu lub działających do tego hormonu podobnie, nazywanych w sportowym slangu – t-boosterami. Jednocześnie również ci, którzy sięgają po zakazane medykamenty, upatrują w ekstraktach roślinnych skutecznego remedium przy tzw. „terapii pocyklowej” (PCT), po zakończeniu „kuracji sterydowej”, kiedy to chodzi o wyrównanie obniżonego sterydami poziomu własnego testosteronu i utrzymanie powiększonego sterydami rozmiaru masy mięśniowej. więcej…

Truskawki: większe mięśnie na diecie wysokotłuszczowej

Autor: Sławomir Ambroziak

Słowa kluczowe: dieta niskowęglowodanowa/wysokotłuszczowa, LCHF, NNKT, kwas palmitynowy, truskawki, fisetyna, insulina, miostatyna, IGF-1, mTOR, masa mięśniowa.

Wysokie swojego czasu zainteresowanie dietami niskowęglowodanowymi/wysokotłuszczowymi (LCHF), które w ostatnich latach zdecydowanie osłabło, dziś zdaje się przeżywać renesans. Do eksperymentów z podobnymi dietami powracają również sportowcy, w tym przedstawiciele dyscyplin sylwetkowych, m.in. kulturyści, chociaż specjaliści od diety sportowej nie potrafią wskazać jednoznacznie płynących z takiego modelu żywienia korzyści, jak przynajmniej wynika z obszernego raportu Burke’a, opublikowanego w Sports Medicine, w listopadzie 2015 roku. Niemniej autor analizy nie przechodzi obojętnie wobec faktu, że – w opinii zawodników praktykujących z dietami LCHF – przejście na żywienie z niskim udziałem węglowodanów a wysokim tłuszczów wiąże się z obniżeniem tłuszczowej masy ciała oraz wzrostem siły mięśni w stosunku do ogólnej wagi ciała, co m.in. powinno wyznaczać w tym temacie kierunek dalszych prac naukowych.

LCHF w nauce i praktyce

więcej…

Hesperydy: strażniczki jabłek i… mięśni

Autor: Sławomir Ambroziak

Słowa kluczowe: hesperydyna, flawonoidy, steroidy, testosteron, tlenek azotu, miostatyna, adiponektyna, PDE4, cAMP, mTOR, komórki satelitarne, miogeneza, hipertrofia, masa mięśniowa.

Według mitologii greckiej, Hesperydy były wieczornicami – nimfami Zachodzącego Słońca, stróżującymi boskim ogrodom na zachodnich krańcach świata, pilnującymi magicznych jabłoni rodzących złote jabłka, podarowanych przed Herę jako prezent ślubny dla Gai. Zdobycie złotych jabłek było jedną z dwunastu prac Herkulesa, której ten nie wykonał jednak samodzielnie, wysługując się przy zbiorach Atlasem. Gdyby heros o nadludzkiej sile posiadł wiedzę współczesnych nam naukowców, pofatygowałby się pewnie po te owce osobiście… więcej…

Baniak jak dynia

Autor: Sławomir Ambroziak

Słowa kluczowe: dynia, pestki dyni, miąższ dyni, steroidy roślinne, fitosterole, kukurbitacyny, insulina, miostatyna, IGF-1, mTOR, AMPK, masa mięśniowa, siła.

W rozmaitych quizach pojawia się często pytanie o pożytki płynące dla naszego podniebienia z wiekopomnego odkrycia Krzysztofa Kolumba. Spośród darów Ameryki, bez wahania niemal każdy wymienia: ziemniaka, pomidora i tytoń. Co bystrzejsi dorzucają jeszcze paprykę i kakao, ktoś przypomni o mate, guaranie, truskawce, borówce wysokiej, żurawinie wielkoowocowej czy mace, nikt natomiast nie pamięta z reguły o dyni. Wprawdzie przyrządzamy z niej pikle a czasami zupkę, daleko jednak dyni do kulinarnej popularności ziemniaka czy pomidora.

Sportowcy z dyscyplin siłowych nie cenią zbyt wysoko owoców i warzyw. Owszem, spożywają ich trochę, aby wzbogacić w błonnik dietę energetyczno-białkową, nie za dużo jednak, gdyż muszą zostawić miejsce na cenne proteiny, węglowodany i tłuszcze. Badania ostatnich lat natomiast dowodzą, że niektóre owoce i warzywa obfitują w związki zbliżone budową do naszych steroidowych hormonów anabolicznych, takich jak testosteron, wpływające korzystnie na zatrzymywanie białka w organizmie i rozwój masy mięśniowej. Jakiś czas temu głośno było np. o ekdysteroidach ze szpinaku i brassinosteroidach z gorczycy, a całkiem niedawno – o kwasie ursolowym z jabłek i żurawiny oraz o tomatydynie z zielonych pomidorów. Dzisiaj nadszedł więc moment, by porozmawiać w podobnym kontekście o dyni. więcej…

SAM jako regenerator stawów

Autor: Sławomir Ambroziak

Słowa kluczowe: SAM, S-adenozylometionina, niesteroidowe leki przeciwzapalne, NLPZ, choroba zwyrodnieniowa stawów, osteoartroza, metylacja.

Problemem najdotkliwiej dotykającym stawy jest oczywiście choroba zwyrodnieniowa stawów, czyli – osteoartroza. W niektórych populacjach zwyrodnienie atakuje ponad 20% osób w wieku powyżej 40. roku życia. Dane szacunkowe wskazują, że z powodu osteoartrozy cierpi 2 miliony Polaków i że choroba ta jest jedną z najczęstszych przyczyn ograniczenia ich sprawności ruchowej. więcej…

PQQ – witamina dla atlety

Autor: Sławomir Ambroziak

Słowa kluczowe: pirolochinolinochinon, witaminy, pigułki treningowe, PGC-1 alfa, mTOR, CRP, biogeneza mitochondriów, wytrzymałość, redukcja tkanki tłuszczowej, hipertrofia mięśni.

PQQ, czyli pirolochinolinochinon (znany również jako methoxatin), to mikroskładnik pokarmowy o charakterze witaminy, zbliżony budową i aktywnością do ubichinonu (koenzymu Q10) i menachinonu (witaminy K). Najbogatszym jego źródłem, podobnie zresztą jak witaminy K, jest fermentowana soja natto – tradycyjna potrawa Japończyków, niemal zupełnie nieznana naszej kulturze kulinarnej. Nieco PQQ dostarczamy jednak do organizmu, spożywając tofu, natkę pietruszki, zieloną paprykę, szpinak, marchew, kiwi i papaję, i pijąc zieloną herbatę.

Aby ocenić znaczenie pirolochinolinochinonu jako niezbędnego składnika pokarmowego dla ssaków, wykonano kilka badań na gryzoniach (szczurach i myszach), które utrzymywano na diecie pozbawionej PQQ; u zwierząt zaobserwowano: opóźnienie wzrostu, zburzenia funkcji rozrodczych, perturbacje immunologiczne, deformacje szkieletu, tętniaki aorty i zmiany skórne (Killgore, 1989; Stites, 2000; Bauerly, 2006). Wyniki te ewidentnie wskazują, że PQQ jest niezbędny do prawidłowego funkcjonowania organizmu i utrzymania odpowiedniego stanu zdrowia. Obecnie trwa polemika pomiędzy naukowcami, zastanawiającymi się, czy PQQ nie należałoby zaliczyć czasem do grona witamin…?

Każdy atleta ma świadomość konieczności uzupełniania witamin, bez których rozwój sportowej formy jest po prostu niemożliwy. Czy również PQQ okaże się witaminą pomocną w kształtowaniu tężyzny fizycznej? Kiedy przyjrzymy się wnikliwie wynikom badań, dojdziemy do przekonania, że jest to wielce prawdopodobne… więcej…

Pieprzyć raka prostaty

Autor: Sławomir Ambroziak

Słowa kluczowe: piperyna, kurkumina, docetaxel, biodostępność, rak stercza.

Piperyna odpowiada za ostry smak pieprzu. Jest główną substancją aktywną ziaren tej przyprawy, obdarzoną szerokimi właściwościami zdrowotnymi, gdzie na pierwszy plan wysuwa się zdolność ułatwiania wchłaniania i utrudniania eliminacji składników pokarmowych, substancji aktywnych roślin i leków. W ten sposób piperyna poprawia tzw. biodostępność tych związków, a szczególnie wyraźnie tendencje te zaznaczają się w odniesieniu do aminokwasów, beta karotenu, koenzymu Q10, witaminy B6, selenu, resweratrolu i kurkuminy. Przykładowo: piperyna zwiększa biodostępność kurkuminy o 2000%. Dlatego też, w recepturach rozmaitych suplementów złożonych, znajdujemy ją jako dodatek potęgujący przyswajanie pozostałych składników. Sporo wiemy również o piperynie jako o spalaczu tłuszczu; w badaniach dowiedziono, że substancja ta ułatwia redukcję tkanki tłuszczowej (Okumura, 2010; Shah, 2011; Arcaro, 2014; BrahmaNaidu, 2014), ochraniając przy tym jednocześnie tkankę mięśniową (Dib, 2008; BrahmaNaidu, 2014). Całkiem świeże badania pokazują również, że piperyna może być niezwykle przydatna w walce z uciążliwą plagą trapiącą współczesnych mężczyzn – rakiem prostaty. więcej…

Beta sitosterol – steryd anaboliczny

Autor: Sławomir Ambroziak

Słowa kluczowe: beta sitosterol, fitosterole, cholesterol, testosteron, steroidy anaboliczno-androgenne, insulina, IGF-1, miostatyna, mTOR, masa mięśniowa. 

Beta sitosterol jest steroidem roślinnym o charakterze alkoholu, należącym do grupy związków nazywanych ogólnie fitosterolami. Steroidy to związki chemiczne o charakterystycznej strukturze (pięć pierścieni węglowych: A, B, C, D) i doniosłym znaczeniu dla królestwa zwierząt i roślin. Wiele z nich pełni funkcję hormonów anabolicznych, zatrzymujących białko w ludzkim organizmie, a tym samym – rozwijających masę naszych mięśni i kości; chodzi tu głównie o męskie i żeńskie hormony płciowe – androgeny i estrogeny, ze swoimi sztandarowymi przedstawicielami – testosteronem i estradiolem. Steroidom, nazywanym też popularnie sterydami, zawierającym przy 3. węglu pierścienia A grupę hydroksylową (alkoholową), nadajemy miano steroli. Tak jak najpowszechniejszym sterolem zwierzęcym (zoosterolem) jest cholesterol, tak roślinnym (fitosterolem) – właśnie beta sitosterol. Beta sitosterol jest więc roślinnym analogiem naszego cholesterolu.

Nasz organizm zaopatruje się w cholesterol – z jednej strony – produkując go samodzielnie, z drugiej zaś – pobierając z pożywienia, głównie z tłuszczów zwierzęcych. To właśnie z cholesterolu organizm wytwarza wspomniane wcześniej hormony anaboliczne. Jednakże, zdrowo się odżywiając, do organizmu wprowadzamy jednocześnie beta sitosterol, którego głównym źródłem pozostają tłuszcze roślinne. Czy również roślinny analog naszego cholesterolu posiada więc właściwości anaboliczne? Badania dowodzą, że – tak, chociaż beta sitosterol kojarzy się raczej większości z ochroną gruczołu krokowego i wspomaganiem układu krążenia, widujemy go bowiem często w preparatach „na prostatę” i „na cholesterol”. więcej…

SAM: wytrzymałość, rzeźba, masa

Autor: Sławomir Ambroziak

Słowa kluczowe: s-adenozylometionina, SAM, metylacja, betaina, metionina, IGF-1, GH, testosteron, insulina, wątroba, stawy, biogeneza mitochondriów, miogeneza, anabolizm, redukcja tkanki tłuszczowej, hipertrofia mięśni.

S-adenozylometionina (w skrócie: SAM) powstaje z metioniny – aminokwasu wchodzącego w skład struktury białek. W praktyce cała porcja spożytej metioniny, niezagospodarowanej na syntezę nowych białek, zostaje przekształcona w SAM. SAM występuje w każdej komórce naszego organizmu a należy do grona tzw. kosubstratów – związków magazynujących i oddających rozmaite ugrupowania atomów, dzięki którym enzymy katalizują różnorodne reakcje biochemiczne. Specyficzne grupy chemiczne, metylowe, przenoszone przez SAM, biorą udział w bardzo wielu istotnych procesach biologicznych, a są szczególnie ważne dla prawidłowych czynności wątroby i stawów. W związku z tym, SAM posiada długą tradycję stosowania jako suplement wspomagający wątrobę i stawy, chociaż naszym konsumentom molekuła ta była do niedawna, w zasadzie zupełnie nieznana. więcej…

Piperyna ostro rzeźbi muskuły

Autor: Sławomir Ambroziak

Słowa kluczowe: piperyna, receptor TRPV1, kinaza mTOR, tkanka tłuszczowa, masa mięśniowa.

Piperyna jest główną substancją aktywną ziaren pieprzu, odpowiedzialną za ostry smak tej przyprawy. Jeżeli chodzi o właściwości zdrowotne, piperyna najlepiej znana jest z tego, że ułatwia wchłanianie i utrudnia eliminację składników pokarmowych i substancji aktywnych roślin, czyli zwiększa ich biodostępność, a szczególnie wyraźnie tendencje te zaznaczają się w odniesieniu do aminokwasów, beta karotenu, koenzymu Q10, witaminy B6, selenu, resweratrolu i kurkuminy.  Przykładowo: piperyna zwiększa biodostępność resweratrolu o ponad 1500 a kurkuminy – o 2000%. Dlatego też często znajdujemy ją w recepturach rozmaitych suplementów jako składnik potęgujący przyswajanie pozostałych.  Mniej powszechna natomiast jest wiedza o piperynie jako o spalaczu tłuszczu, a szkoda… badania bowiem ewidentnie pokazują, że potencjalnie może być to jeden z najaktywniejszych środków odchudzających.

Mechanizm spalania tłuszczu więcej…

PQQ kontra CRP

Autor: Sławomir Ambroziak

Słowa kluczowe: PQQ, CRP, cholesterol, stan zapalny, statyny, rabdomioliza, miopatia, incydent sercowo-naczyniowy, zawał mięśnia sercowego, udar niedokrwienny, nagła śmierć sercowa.

PQQ, czyli pirolochinolinochinon (znany również jako methoxatin), to mikroskładnik pokarmowy o charakterze witaminy, zbliżony budową i aktywnością do ubichinonu (koenzymu Q10) i menachinonu (witaminy K).
Natomiast CRP, czyli białko C-reaktywne (C-Reactive Protein), pojawia się we krwi jako efekt stanu zapalnego, m.in. toczącego się w naczyniach krwionośnych, w związku z czym stanowi niezwykle trafny wskaźnik kondycji naszego układu krążenia.
Ponieważ niedawno wykazano ewidentną korelację pomiędzy poziomem spożycia PQQ a wartością stężenia CRP w ludzkiej krwi, dlatego warto przyjrzeć się dzisiaj bliżej jednej i drugiej cząsteczce. więcej…

Garcynia kambodżańska… owoc dla pakera?

Autor: Sławomir Ambroziak

Słowa kluczowe: garcynia kambodżańska, kwas hydroksycytrynowy, ksantony, glikogen mięśniowy, tkanka tłuszczowa, masa mięśniowa.

Tamaryndowiec malbarski, znany lepiej jako garcynia kambodżańska lub pod swoją łacińską nazwą: Garcinia cambogia, jest odmianą garcynii – czyli mangostanu. W odróżnieniu od mangostanu właściwego (Garcinia mangostana), którego owoce uznawane są za jedne z najsmaczniejszych darów natury, owoce garcynii kambodżańskiej nie są niezwykłym przysmakiem, z uwagi na znaczną zawartość kwasów organicznych, z największym udziałem szczególnego kwasu – hydroksycytrynowego (HCA). I chociaż kwas hydroksycytrynowy psuje z jednej strony walory kulinarne owoców, z drugiej nadaje im jednak wyjątkową aktywność metaboliczną: ułatwia bowiem odchudzanie, blokując przede wszystkim przemianę węglowodanów w tłuszcze i nasilając spalanie kwasów tłuszczowych. HCA zwiększa przy tym koncentrację noradrenaliny, co skutkuje hamowaniem apetytu i stymulacją procesu termogenezy – intensywnego spalania tłuszczu z emisją energii cieplnej.

Wpływ owoców garcynii kambodżańskiej na naszą sylwetkę może jednak wykraczać poza aktywność kwasu hydroksycytrynowego… więcej…

Mangostan: męski owoc 2

Autor: Sławomir Ambroziak

Słowa kluczowe: mangostan, inhibitor aromatazy, estradiol, testosteron, tkanka tłuszczowa, miogeneza, masa mięśniowa.

„Męskim owocem” nazwałem owoc granatu, w artykule opublikowanym kilka lat temu na tej samej stronie. A wszystko to z uwagi na zdolność jego składników do blokowania aktywności estrogenów, podnoszenia poziomu testosteronu, ochrony prostaty i przyspieszania rozwoju siły naszych mięśni. Nietrudno zgadnąć, że wszystkie te kierunki działania mają ogromne znaczenie dla męskiej natury i sylwetki, jak również dla sportowców korzystających ze sterydów anabolicznych w celach dopingowych, u których wzrasta poziom szpecącego męskie piersi estradiolu (lipo- i ginekomastia), spada poziom anabolicznego oraz kształtującego nastrój, libido i potencję testosteronu, jak również wzrasta zagrożenie schorzeniami prostaty. Z lektury wpisów na forach internetowych wiem, że granat znakomicie „zaszczepił się” w świadomości pakerów i wszedł na dobre do arsenału suplementów kulturystycznych.

W świetle zgromadzonych wyników badań naukowych jako „męski owoc” jawi nam się równie jaskrawo smakowity owoc mangostanu. więcej…

PQQ i SAM – młodość dzięki mitochondriom

Autor: Sławomir Ambroziak

Słowa kluczowe: mitochondrialna teoria starzenia się organizmu, mitochondria, biogeneza mitochondriów, sarkopenia, aktywność fizyczna, PGC-1 alfa, pigułki treningowe, PQQ, SAM.

Fenomen starości fascynuje człowieka od zarania ludzkiego gatunku. Narzędzia naukowe pozwalają nam, od pewnego czasu, badać mechanizmy leżące u podstaw tego zjawiska. W poprzednich dekadach ogłoszono kilka teorii starzenia się organizmu. Niektóre z nich odrzucono, niektóre zmodyfikowano, inne podtrzymano, ale generalnie wydaje się, że aktualnie jedna broni się wyjątkowo znakomicie: mitochondrialna. więcej…

Cordyceps: Maczuga Herkulesa

Autor: Sławomir Ambroziak

Słowa kluczowe: cordyceps, maczużnik chiński, adenozyna, kordycepina, AICAR, mIGF-1, testosteron, kortyzol, spalanie tłuszczu, wytrzymałość, masa mięśniowa, siła.

Cordyceps, czyli maczużnik chiński, to grzybek zaliczany do grupy adaptogenów, czyli ziółek ułatwiających naszemu organizmowi przystosowanie się do egzystencji w trudnych warunkach środowiska zewnętrznego. W krainie naturalnego występowania, w wysokim Tybecie, cordyceps stosowany był jako adaptogen od stuleci przez pasterzy jaków, którzy zresztą podpatrzyli ten sposób wspomagania tężyzny fizycznej, obserwując swoich podopiecznych, pilnie wyszukujących i namiętnie przeżuwających smakowite grzybki. Maczużnik to trwały element tradycyjnej medycyny chińskiej, a grzybek ten wzbudza również zainteresowanie współczesnej medycyny zachodniej, głównie z uwagi na właściwości przeciwcukrzycowe i przeciwnowotworowe.

Specjaliści od wspomagania wysiłku sportowego zainteresowali się cordycepsem w 1988 r., po Olimpiadzie w Seulu, której arena była świadkiem bodaj największej w historii afery dopingowej. Tam to krążyły słuchy, że podobno azjatyccy atleci zawdzięczają swoje sukcesy wspomaganiu z użyciem „magicznego grzybka”. W latach 90. ukazały się przynajmniej dwie prace przeglądowe, omawiające niepublikowane badania chińskich naukowców, dowodzące niezwykle spektakularnego, pozytywnego wpływu maczużnika na rozwój sportowej formy. Niektóre z tych eksperymentów doczekały się późniejszej weryfikacji w dobrze kontrolowanych badaniach naukowych…

Wytrzymałość i tłuszcz

więcej…

Chlorella spala tłuszcz i odmładza muskuły

Autor: Sławomir Ambroziak

Słowa kluczowe: chlorella, zespół metaboliczny, sarkopenia, insulina, IGF-1, dehydrogenaza aldehydowa, dialdehyd malonowy, kinaza mTOR, tkanka mięśniowa.

Z wiekiem spowalnia metabolizm, więc szybciej obrastamy tłuszczem; tuczy nawet niewielki nadmiar kalorii w codziennej diecie. Z wiekiem ubywa jednocześnie tkanki mięśniowej, a starczy zanik (atrofię) mięśni nazywamy sarkopenią. Ubytek mięśni jest właśnie jedną z przyczyn ułatwionego rozwoju otyłości i miażdżycy; pracujące mięśnie są bowiem głównym konsumentem tłuszczu i cholesterolu. Mięśnie produkują również i eksportują do krwi tzw. dobry cholesterol (HDL) oraz szeroką gamę rozmaitych hormonów tkankowych, wpływających pozytywnie na zdrowie (chroniących m.in. przed rakiem). Pracujące mięśnie spalają również glukozę, dlatego zanik tkanki mięśniowej prowadzi do wzrostu poziomu cukru we krwi – do cukrzycy. Z upływem lat pogarsza się więc ostatecznie obraz metaboliczny organizmu i stan naszego zdrowia (chodzi tutaj głównie o tzw. zespół metaboliczny, w którym występują jednocześnie: otyłość, miażdżyca, cukrzyca i nadciśnienie), za co w ogromnej mierze odpowiada niedobór masy mięśniowej.

więcej…

Spirulina: pokarm dla mięśni

Autor: Sławomir Ambroziak

Słowa kluczowe: spirulina, sarkopenia, kacheksja, trening siłowy, hormony anaboliczne, testosteron, IGF-1, siła, masa mięśniowa.

Spirulinę znamy chyba wszyscy… tę niebieskozieloną algę znamy głównie z uwagi na jej właściwości odżywcze i zdrowotne. Niejednokrotnie bez wątpienia czytaliśmy, że spożywanie spiruliny może uchronić nas przed wieloma chorobami… nikt pewnie jednak nie słyszał, że ta super-żywność wpływa również dodatnio na stan naszych mięśni. Spieszę więc z uzupełnieniem wiadomości o spirulinie o te właśnie fakty, gdyż mogą mieć one ogromne znaczenie dla osób w podeszłym wieku pragnących ustrzec się sarkopenii (chodzi o zanik mięśni, będący następstwem przebiegu procesu starzenia się organizmu), walczących z nowotworami oraz kacheksją – wyniszczeniem mięśni związanym z przebiegiem choroby nowotworowej (tym bardziej, że spirulinie przypisuje się jednocześnie aktywność przeciwnowotworową), jak również, oczywiście, dla ludzi aktywnych fizycznie oraz sportowców wyczynowych, zabiegających o odpowiedni rozmiar i siłę swoich muskułów.
A jakie fakty przemawiają za pro-mięśniową aktywnością spiruliny? Posłuchajmy… więcej…

Chlorofil leczy światłem

Autor: Sławomir Ambroziak

Słowa kluczowe: chlorofil, porfiryny, pirofeoforbid-a, mitochondria, światło czerwone, światło niebieskie, ATP, długowieczność, zdrowie.

Istotą egzystencji materii ożywionej jest zdolność do pobierania energii z otoczenia i przekształcania jej w energię użyteczną, magazynowaną w związku o nazwie ATP, napędzającą własne procesy życiowe, przebiegające w środowisku wewnętrznym organizmu. Niezależnie od gałęzi ewolucyjnej – czy to w królestwie roślin, czy zwierząt – biologicznych przemiany energetycznych dokonują jedne i te same związki – niejakie porfiryny. Różnica polega tu tylko na tym, że porfiryny roślinne, nazywane chlorofilem, przyłączają magnez i przyjmują zieloną barwę, podczas gdy zwierzęce, nazywane hemem – żelazo i barwę czerwoną. Jedne i drugie porfiryny działają w wyspecjalizowanych organellach komórek roślin i zwierząt: chlorofil – w chloroplastach, hem – w mitochondriach, z tym że pierwszy barwnik przemienia w energię użyteczną – energię słoneczną, natomiast drugi – energię wiązań chemicznych organicznych składników pokarmowych. więcej…

Amigdalina contra miostatyna

Autor: Sławomir Ambroziak

Słowa kluczowe: amigdalina, letril, witamina B17, miostatyna, folistatyna, pestki brzoskwini, pestki moreli, sarkopenia poudarowa, masa mięśniowa.

Amigdalinę, nazywaną wymiennie letrilem, a uznawaną nawet przez niektórych za siedemnasty związek z grupy witamin B (witaminę B17), znamy chyba wszyscy… znamy jako składnik pokarmowy o niezwykle silnych właściwościach przeciwnowotworowych. Ponieważ o właściwościach przeciwnowotworowych amigdaliny możemy przeczytać dużo, w wielu miejscach, dlatego dzisiaj mam zamiar omówić wyniki pewnego programu badawczego, w świetle których amigdalina ukazuje nam zupełnie nieznane oblicze – skutecznego środka w leczeniu zaników mięśni, przydatnego tym samym we wspomaganiu rozwoju tężyzny fizycznej. więcej…

Kurkumina – prawie jak insulina

Autor: Sławomir Ambroziak

Słowa kluczowe: kurkumina, insulina, cukrzyca, glukoza, masa mięśniowa.

W opublikowanym niedawno na tej stronie artykule – „Kurkumina jako spalacz tłuszczu i protektor zdrowia metabolicznego” – omawiałem, obok eksperymentów potwierdzających pozytywny wpływ tego żółtego barwnika kurkumy na redukcję tkanki tłuszczowej i funkcje układu krążenia, jedno bardzo poważne badanie kliniczne, wykonane przy współudziale 240. pacjentów ze zdiagnozowanym stanem przedcukrzycowym, które udowodniło, że kurkumina niezwykle skutecznie powstrzymuje rozwój cukrzycy (Chuengsamarna, 2012).
Dzisiaj planuję powrócić do tej problematyki, a wszystko za sprawą bardzo świeżej publikacji z grudnia 2014 r., która dopiero niedawno pojawiła się w pełnym tekście, w sieci. Badanie, które właśnie zamierzam w tym miejscu omówić, jest podwójnie ciekawe, gdyż uzyskane przez jego autorów wyniki pobudzą bez wątpienia nie tylko wyobraźnię diabetyków, ale również sportowców, a w szczególności – przedstawicieli dyscyplin siłowych i sylwetkowych. więcej…

Tauryna: kandydatka na lek przeciwko starzeniu się mięśni

Autor: Sławomir Ambroziak

Słowa kluczowe: tauryna, tkanka mięśniowa, sarkopenia, komórki starzejące się (senescent cells). 

Odkryli ją Tiedemann i Gmelin w 1827 roku, w żółci bydlęcej, i nazwali tauryną od łacińskiego słowa taurinus – byczy. Tauryna jest molekułą częściowo wytwarzaną przez organizm, częściowo zaś pobieraną z pożywienia, absolutnie niezbędną do prawidłowego funkcjonowania większości narządów i tkanek, szczególnie zaś wątroby, narządu wzroku, układu nerwowego, mięśnia sercowego i mięśni szkieletowych. Z uwagi na ten ostatni aspekt zdobyła duże uznanie atletów i stała się popularnym suplementem diety, dostępnym w sklepach z odżywkami dla sportowców. więcej…

Kwercetyna leczy starość

Autor: Sławomir Ambroziak

Słowa kluczowe: kwercetyna, senolityki, komórki starzejące się.

Kwercetyna jest składnikiem pokarmowym z grupy witaminy P, wpływającym uszczelniająco na ściany naczyń kapilarnych i chroniącym nas przed wybroczynami, siniakami i obrzękami. Nauka ustaliła również, że kwercetyna działa ponadto odchudzająco, przeciwzapalnie, przeciwalergicznie i przeciwnowotworowo, w związku z czym zdobywa coraz to większą popularność jako nieodłączny składnik codziennej diety. Wprawdzie dużo kwercetyny znajdziemy w cebuli, szczawiu, koperku i kaparach, często wolimy sięgać po wygodniejsze tabletki lub kapsułki z apteki. więcej…

Kurkumina kompleksowo ochrania prostatę

Autor: Sławomir Ambroziak

Słowa kluczowe: kurkumina, zapalenie prostaty, łagodny przerost gruczołu krokowego, rak stercza.

Kurkumina to pochodna kwasu ferulowego, nadająca żółtą barwę popularnej przyprawie orientalnej – kurkumie. Kurkumina odznacza się rozległymi właściwościami prozdrowotnymi, a niedawno opublikowałem na tej samej stronie dwa artykuły, omawiające badania, w których dowiedziono pozytywnego jej wpływu na stan muskulatury, redukcję tkanki tłuszczowej i poprawę naszych parametrów metabolicznych. W dzisiejszym artykule zamierzam natomiast skupić się na wybitnie dobroczynnym oddziaływaniu kurkuminy przy męskich problemach zdrowotnych, związanych ze schorzeniami prostaty.

Problemy z prostatą

więcej…

Kwas mlekowy: najtańszy anabolik

Autor: Sławomir Ambroziak

Słowa kluczowe: kwas mlekowy, kofeina, masa mięśniowa, cAMP, mTOR, miostatyna, folistatyna, testosteron, clenbuterol. 

Większość spożywanych przez nas węglowodanów przemienia się ostatecznie w organizmie, w glukozę, stanowiącą najważniejsze źródło energii dla pracujących mięśni. Glukoza jest tutaj najważniejsza, gdyż dostarcza energii zarówno mięśniom pracującym szybko lub pod dużym obciążeniem, jak też wolno i mało intensywnie, ale za to na bardzo długim odcinku czasowym. Praca w jednych i drugich warunkach różni się w pierwszej kolejności dostępnością tlenu do przebiegu procesów energetycznych, w związku z czym mówimy o wysiłkach beztlenowych i tlenowych – anaerobowych i aerobowych.
Podstawową konsekwencją spalania glukozy w warunkach beztlenowych jest szybki i wysoki wzrost stężenia kwasu mlekowego w tkance mięśniowej. A że wraz ze wzrostem tego stężenia rozwija się zmęczenie, dlatego mięśnie pracują intensywnie jedynie krótko, a kwas mlekowy postrzegany jest ogólnie jako niepożądany metabolit przemian energetycznych, limitujący wytrzymałość sportowca na drodze zakwaszenia. więcej…

Kurkumina jako spalacz tłuszczu i protektor zdrowia metabolicznego

Autor: Sławomir Ambroziak

Słowa kluczowe: kurkumina, adipokiny, tkanka tłuszczowa, otyłość, zespół metaboliczny. 

W niedawno opublikowanym na tej stronie artykule – „Kurkumina a kwestia muskulatury” – omawiałem badania dowodzące, że ten żółty składnik przyprawy orientalnej wspomaga rozwój muskulatury. Dzisiaj natomiast przekonamy się, że pożytki niesione przez kurkuminę naszej sylwetce są znacznie szersze: substancja ta ułatwia jednocześnie redukcję tkanki tłuszczowej. Mało tego: chroni nas również przed problemami zdrowotnymi, związanymi z nadwagą i otyłością. Fakty te znajdują jednoznaczne potwierdzenie wynikach badań, które niżej zamierzam właśnie zaprezentować… więcej…

Łubin odchudza i poprawia zdrowie metaboliczne

Autor: Sławomir Ambroziak

Słowa kluczowe: łubin słodki, otyłość, zespół metaboliczny. 

Łubin żółty należy do rodziny roślin bobowatych, nazywanych również motylkowatymi lub strączkowymi, jest więc bardzo blisko spokrewniony z tak popularnymi kulinariami, jak soja, bób, soczewica, cieciorka, fasola i orzeszki ziemne. Chociaż w pewnych kulturach spożywany był od tysiącleci, u nas znany jest głównie jako nawóz zielony i roślina paszowa. Wciąż jednak przybywa zwolenników wykorzystywania łubinu w kuchni, a chodzi tutaj o tzw. łubin słodki, czyli odmiany tej rośliny o niskiej zawartości gorzkich (i trujących) alkaloidów. Do rewizji poglądów przyczyniły się bez wątpienia prace naukowe, dowodzące, że spożywanie łubinu ułatwia kontrolę wagi i poprawia profil lipidowy krwi, za które to efekty miałby odpowiadać szczególny skład jego nasion: wysoka zawartość białka (do 40%), węglowodany o niskim indeksie glikemicznym, substancje balastowe, opóźniające trawienie i upośledzające przyswajanie składników energetycznych pokarmu i cholesterolu, oraz wapń i chrom – pierwiastki ułatwiające redukcję tłuszczu i utrzymanie właściwego poziomu cukru we krwi (Pisarikova, 2009; Arnoldi, 2011). Natomiast w lutym 2015 r. ukazała się praca, pióra Gamaleldina Harisa, będąca analizą przypadku zastosowania diety opartej o łubin u pacjenta z zespołem metabolicznym. więcej…

IL-6: anabolik czy katabolik?

Autor: Sławomir Ambroziak

Słowa kluczowe: interleukina 6, miokiny, anabolizm, katabolizm, hipertrofia, miogeneza. 

Przez kilka pierwszych dekad rozwoju farmakologii znaliśmy zasadniczo trzy hormony anaboliczne, rozwijające tkankę mięśniową – testosteron, somatotropinę i insulinę. Jako środki anaboliczne – testosteron i jego pochodne (steroidy anaboliczno-androgenne) zaczęto wykorzystywać w medycynie i sporcie już pod koniec pierwszej połowy dwudziestego wieku. Wykorzystanie w tym samym celu insuliny i somatotropiny (hormonu wzrostu, GH) ograniczała początkowo trudna dostępność tych hormonów peptydowych, pozyskiwanych z materiału biologicznego. Jednakże nowe technologie, pozwalające wytwarzać peptydy na skalę przemysłową, przyczyniły się do upowszechnienia insuliny i somatotropiny w dopingu sportowym. Pod koniec ubiegłego stulecia ugruntowano też wiedzę o anabolicznych właściwościach IGF-1, więc również ten hormon włączyli niemal natychmiast kulturyści do swoich praktyk dopingowych. Jednak pierwsza dekada naszego stulecia i kilka ostatnich lat – to istny wysyp wiadomości o nowoodkrytych hormonach anabolicznych. Dopingowi guru ciągle więc kombinują – co by tu jeszcze dołożyć do combo bazowego: steryd, GH, insulina, IGF-1. Chodzą słuchy, że niektórzy eksperymentują z interleukiną 6 (IL-6). Wszystko z uwagi na fakt, że również i w odniesieniu do tego hormonu naukowcy dowiedli aktywności anabolicznej. Czy aby jednak IL-6 jest tutaj najlepszym wyborem? Przyjrzyjmy się dzisiaj dokładnie całemu zagadnieniu…

IL-6

Interleukina 6 zaliczana jest generalnie do grona cytokin – hormonów peptydowych, produkowanych i uwalnianych przez komórki układu odpornościowego. Jednocześnie jednak jest również miokiną – hormonem produkowanym u uwalnianym przez tkankę mięśniową. więcej…

Kurkumina a kwestia muskulatury

Autor: Sławomir Ambroziak

Słowa kluczowe: kurkumina, mTOR, NF-kB, IL-1, IL-1Ra, IGF-1, insulina, testosteron, kortyzol, masa mięśniowa. 

Kurkumina to pochodna kwasu ferulowego, nadająca żółtą barwę popularnej przyprawie orientalnej – kurkumie. Kurkumina znana jest przede wszystkim ze swoich szerokich właściwości prozdrowotnych, którym zamierzam poświęcić oddzielny artykuł, a szczególnie z aktywności hepatoprotekcyjnej, przeciwzapalnej i przeciwnowotworowej. Niewiele natomiast dowiemy się o niej, przynajmniej z publikacji polskojęzycznych, jako o suplemencie anabolicznym, sprzyjającym rozwojowi muskulatury. Kwestia ta jest natomiast istotna nie tylko dla sportowców, ale też osób w późniejszym wieku, u których dochodzi do ubytków masy mięśniowej, związanych z przebiegiem procesów chorobowych i/lub starzenia się organizmu. I właśnie ten problem zamierzam poruszyć w dzisiejszym artykule…

Kontrowersje więcej…

Tauryna plus sterydy

Autor: Sławomir Ambroziak

Słowa kluczowe: tauryna, steroidy anaboliczno-androgenne, dekanian nandrolonu, testosteron, DHEA, zanik jąder, nadciśnienie, zakrzepica. 

Stary artykuł mojego autorstwa – „Tauryna – bycza terapia” – cieszył się swojego czasu i cieszy po dziś dzień wysokim czytelnictwem (prawie 200 tys. odsłon). Artykuł, jak wspomniałem, jest stary: publikacja liczy sobie kilka lat, a przygotowana została – siłą rzeczy – w oparciu o jeszcze wcześniejsze doniesienia. W międzyczasie ukazało się sporo badań, bezsprzecznie wskazujących na anaboliczną aktywność tego aminokwasu, tak więc „Bycza terapia” bezwzględnie wymaga uzupełnienia. Wkrótce zamierzam podjąć się gruntownego faceliftingu tego artykułu, zanim zabiorę się jednak do roboty, spieszę z pewnymi nowinkami w temacie tauryny, nie mogę się bowiem powstrzymać… Chodzi o dosyć świeże badania, w których dowiedziono, że tauryna znosi niepożądane efekty działania steroidów anaboliczno-androgennych na organizm. więcej…

Iryzyna: nowy hormon anaboliczny

Autor: Sławomir Ambroziak

Słowa kluczowe: iryzyna, miostatyna, folistatyna, IGF-1, kortyzol, testosteron, kwas ursolowy, resweratrol, leucyna, HMB, biała tkanka tłuszczowa, brunatna tkanka tłuszczowa, beżowa tkanka tłuszczowa, tkanka mięśniowa. 

Jakiś czas temu ukazał się w drukowanym magazynie Perfect Body artykuł mojego autorstwa: „Iryzyna: nowy hormon, nowy spalacz, nowy anabolik.” Poskładałem w nim do kupy wszystkie informacje o nowoodkrytym hormonie – iryzynie. Ze zgromadzonej na tamten czas wiedzy wynikało, że iryzna jest – w pierwszej kolejności – niezwykle aktywnym spalaczem tłuszczu. Już wtedy istniało sporo poszlak wskazujących na to, że hormon ten przyczynia się jednocześnie do rozwoju masy mięśniowej. Przesłanki były, nie było pewności. Dzisiaj natomiast dysponujemy danymi z najnowszych badań, z których wydaje się już wynikać raczej jednoznacznie, że iryzyna jest silnym hormonem anabolicznym. Zanim jednak omówię te nowe badania, zacznę od przypomnienia – jak to z iryzyną było, licząc się z ewentualnością, że może niektórzy Czytelnicy przegapili artykuł w Perfect Body.

Znikający tłuszcz więcej…

DAA – siła testosteronu

Autor: Sławomir Ambroziak

Słowa kluczowe: DAA, NMDA, LH, GH, testosteron, kortyzol, estradiol, prolaktyna, siła. 

Wszyscy doskonale wiemy, że testosteron to silny steryd anaboliczny, promujący rozwój muskulatury. Każdy atleta, a szczególnie paker czy siłacz, potrzebuje testosteronu, tyle że nie może go stosować, gdyż zabraniają tego przepisy sportowe. Nie każdy też chce sięgać po apteczny testosteron, a wielu nie ma, po prostu, takich możliwości. Alternatywą są tutaj boostery testosteronu – legalne suplementy, oparte na składnikach pokarmowych lub ekstraktach ziołowych, podnoszące poziom tego pożytecznego hormonu w naszym organizmie.
Wielu zapewne słyszało o skuteczności kwasu d-asparaginowego (DAA) w podnoszeniu poziomu testosteronu. Nie umknął też bez wątpienia Waszej uwadze fakt, że związkowi temu przypisywane bywają pewne negatywy: chodzi tutaj o wzrost poziomu prolaktyny, w efekcie suplementacji DAA. Prolaktyna, jak wiemy, współpracuje z estrogenami (żeńskimi hormonami płciowymi), powstającymi z przekształcenia testosteronu, wzmagając ich negatywny wpływ na gruczoł sutkowy, co utrudnia facetom – w pierwszej kolejności – redukcję tłuszczu z okolic klatki piersiowej.

DAA w akcji

więcej…

Cynk: najnowsze wieści w sprawie ochrony prostaty

Autor: Sławomir Ambroziak

Słowa kluczowe: cynk, androgeny, testosteron, DHT, estrogeny, estradiol, prolaktyna, receptory estrogenowe, receptory androgenowe, transportery cynku ZIP9, prostata. 

Cynk od dawna postrzegany był jako czynnik sprzyjający zdrowiu prostaty, chociaż mechanizmy jego ochronnej aktywności wydawały się tutaj niejasne. Najnowsze badania potwierdzają starą tezę, a dodatkowo wyjaśniają zjawiska, leżące u podstaw dobroczynnego wpływu tego pierwiastka na gruczoł krokowy.

Powszechność schorzeń prostaty urosła do rangi problemu plagi cywilizacyjnej. Specjaliści szacują, że co drugi współczesny mężczyzna zgłosi się po pomoc medyczną z powodu zapalenia prostaty, 75% mężczyzn – z powodu przerostu gruczołu krokowego, a ponad 40% panów zachoruje na raka stercza. Do niedawna jeszcze, za kłopoty ze sterczem obwiniano jedynie DHT – hormon pochodzący od testosteronu, chociaż sam testosteron działa na gruczoł krokowy ochronnie. Obecnie ustalono jednak, że większości tych problemów zdrowotnych sprzyjają jednocześnie estrogeny – żeńskie hormony płciowe. Estrogeny powstają w męskim organizmie, w efekcie przekształcenia męskich hormonów płciowych – androgenów, a szczególnie najważniejszego z nich – testosteronu. Estrogeny powstawały zawsze w męskim organizmie… Skąd więc ten nagły wysyp schorzeń prostaty?! Niektórzy naukowcy uważają, że może być to efektem niespotykanego dotąd na podobną skalę nasycenia środowiska ksenoestrogenami – estrogenami zewnętrznymi – związkami pochodzącymi z działalności cywilizacyjnej człowieka, wykazującymi aktywność żeńskich hormonów płciowych. więcej…

Resweratrol: niekwestionowany anabolik

Autor: Sławomir Ambroziak

Słowa kluczowe: resweratrol, piceatannol, pterostylben, insulina, testosteron, IGF-1, kortyzol, miostatyna, iryzyna, mTOR, komórki satelitarne, miogeneza, hipertrofia tkanki mięśniowej. 

Wiem, wiem… o resweratrolu napisałem już wiele na tej stronie i pisałem tu o nim wielokrotnie. Starsze teksty uzupełniałem o najnowsze doniesienia. Dzisiaj znowu muszę dokonać podobnego zabiegu. Znowu – albo wykonano nowe badania, albo udostępniono w sieci wyniki starszych, o których do tej pory nie było wiele słychać. Stwierdziłem więc, że – na dzień dzisiejszy – pilnego uzupełnienia wymaga wiedza o anabolicznych właściwościach resweratrolu, gdyż ta, przypuszczam, najbardziej interesuje wiernych Czytelników mojej strony.

W telegraficznym skrócie…

W innych artykułach dostępnych na tej stronie „Sylwetka, Uroda, Zdrowie” omówiłem szeroko relacje pomiędzy resweratrolem a hormonami anabolicznymi, budującymi tkankę mięśniową – testosteronem, insuliną i insulinopodobnym czynnikiem wzrostu typu 1 (IGF-1), jak również – silnymi hormonami katabolicznym, degradującym muskuły – kortyzolem i miostatyną. więcej…

Kozieradka: anaboliczna przyprawa

Autor: Sławomir Ambroziak

Słowa kluczowe: kozieradka, trigonelina, 4-hydroksyizoleucyna, furostanole, insulina, miostatyna, IGF-1, testosteron, steroidy anaboliczno-androgenne, kortyzol, estradiol, masa mięśniowa, siła.

Ponieważ leki anaboliczne, zatrzymujące białko w organizmie i rozwijające muskulaturę, takie jak np. IGF-1, testosteron czy jego pochodne (steroidy anaboliczno-androgenne), są w sporcie zakazane, dlatego sportowcy nagminnie poszukują alternatywy pośród dozwolonych, naturalnych surowców zielarskich lub rozmaitych składników pokarmowych. Dużą popularnością cieszy się tutaj powszechnie dostępna przyprawa kulinarna – kozieradka, jak również suplementy diety, oparte o ekstrakty z tego zioła, takie jak np. Biosterol™ (Megabol) czy T-100® Hardcore (Olimp Sport Nutrition®) . Dlatego warto przyjrzeć się bliżej kozieradce i ocenić: czy legenda owego ziółka, wykreowana już przez starożytnych zapaśników i gladiatorów, jest tylko mitem, czy też faktycznie jego stosowanie skutkuje efektem anabolicznym, ułatwiającym rozwój masy i siły mięśni…?

Składniki

W składzie ziaren kozieradki znajdziemy przynajmniej dwie substancję i jedną, całą grupę związków aktywnych biologicznie, w odniesieniu do których dowiedziono, że wspomagają rozwój masy i siły mięśni. Chodzi tutaj trigonelinę, 4-hydroksyizoleucynę i steroidy roślinne. więcej…

Mleczko pszczele: Viagra z ula

Autor: Sławomir Ambroziak

Słowa kluczowe: mleczko pszczele, testosteron, viagra, folistatyna, miostatyna, IGF-1, komórki satelitarne, estradiol, receptory estrogenowe, androgeny, steroidy anaboliczno-androgenne, receptory androgenowe, estry wyższych kwasów tłuszczowych, masa mięśniowa, prostata.

W zeszłym roku, mniej więcej o tej samej porze, opublikowałem na stronie – www.sylwetka-uroda-zdrowie.pl – artykuł pt. „Mleczko pszczele: zdrowie i forma.” Poruszałem w nim głównie tematykę związaną z wpływem mleczka na naszą tężyznę fizyczną i ludzki układ hormonalny. Dzisiaj do tego powracam, gdyż na przestrzeni ostatniego roku ukazały się wyniki niezwykle ciekawej pracy… Naukowcy udowodnili, że pewne, szczególne składniki mleczka pszczelego działają dokładnie tak samo, jak męski hormon płciowy – testosteron. A przypomnijmy, że testosteron utrzymuje w doskonałej formie mięśnie i odpowiada za naszą sprawność seksualną. Przypomnijmy również, że popularna Viagra dlatego poprawia męskie zdolności płciowe, że – między innymi – podnosi poziom testosteronu. Natomiast leczenie męskiej niedomogi płciowej testosteronem dawało nieznacznie lepsze rezultaty od stosowania, w tym samym celu, Viagry.

Rok temu…

Zainteresowanych szczegółami odsyłam do artykułu sprzed roku. W tym miejscu przypomnę tylko najważniejsze, ustalone przez naukę fakty, dotyczące relacji mleczka pszczelego z naszym układem hormonalnym, potencją mężczyzny i jego tężyzną fizyczną… więcej…

Miłorząb: odmładza umysł i… ciało

Autor: Sławomir Ambroziak

Słowa kluczowe: miłorząb japoński, Ginkgo biloba, sarkopenia, miostatyna, testosteron, estradiol, masa mięśniowa, tkanka tłuszczowa. 

Miłorząb japoński (Ginkgo biloba) przeżywał szczyt swojej popularności w latach 90. ubiegłego wieku jako środek utrzymujący młodzieńczą sprawność umysłu. Ostatnio szum wokół niego nieco przycichł. Jednak fakt spadku popularności jakiegoś suplementu nie oznacza automatycznie, że naukowcy „zasypują gruszki w popiele”; często poszukują np. nowych zastosowań dla dobrze niby to już przebadanej rośliny czy substancji. Z podobną sytuacją mamy do czynienia właśnie w przypadku miłorzębu – znanego dotąd jedynie ze zdolności do wspomagania funkcji umysłowych i czynności układu krążenia…

Zespół francuskich naukowców kierowany przez Caroline Bidon postanowił sprawdzić w 2009 roku: jak miłorząb poradzi sobie z problemami deficytów masy i siły mięśni, związanymi z przebiegiem sarkopenii…?
Sarkopenia to bowiem nic innego, jak właśnie utrata masy i siły mięśni w efekcie postępu procesów starzenia się organizmu. więcej…

AICAR dla pakera

Autor: Sławomir Ambroziak

Słowa kluczowe: AICAR, AMPK, mTOR, androgeny, IGF-1, GH, insulina, kortyzol, miostatyna, folistatyna, iryzyna, masa mięśniowa. 

Karierę AICAR w dopingu sportowym rozpoczęła publikacja ogłoszona w 2008 roku, w prestiżowym czasopiśmie „Cell”, podsumowująca wyniki pracy zespołu Ronalda Evansa z Salk Institute Gene Expression Laboratory, badającej wpływ tego związku na wydolność fizyczną zwierząt doświadczalnych. A wyniki te mówiły same za siebie: codzienne podawanie AICAR myszom, w dawce 250 lub 500 mg na 1 kg wagi ciała, skutkowało 23-procentową poprawą szybkości biegu i 44-procentowym wydłużeniem przebieganego dystansu, w porównaniu z gryzoniami nie trenowanymi, nie otrzymującymi tego specyfiku.
W tym samym roku „dolał jeszcze oliwy do ognia” Rantzau, donosząc na łamach Journal of Applied Physiology, że podawanie AICAR znacząco nasila spalanie tłuszczu w organizmach psów. Podawanie AICAR wywoływało więc takie same efekty, jak systematycznie powtarzany wysiłek fizyczny. Stało się jasne, że związek ten może kandydować do miana pilnie poszukiwanej przez naukę „pigułki treningowej”, która miałby pomagać w utrzymaniu wagi i zdrowia osób unieruchomionych chorobą. Od początku było również jasne, że z efektów tych prac zapragną skorzystać sportowcy. Dlatego zresztą WADA szybciutko wprowadził AICAR na listę zakazanych substancji dopingujących, opracowując przy tym testy do wykrywania tego związku w moczu zawodników. więcej…

SR9009 – magiczna pigułka na mięśnie

Autor: Sławomir Ambroziak

Słowa kluczowe: SR9009, SR9011, pigułka treningowa, Rev-Erb alfa, Rev-Erb beta, miostatyna, IL-15, masa mięśniowa. 

W sierpniu 2013 roku niemal wszystkie serwisy internetowe, związane z popularyzacją nauki lub krzewieniem tężyzny fizycznej, obiegła szokująca wiadomość: odkryto oto „magiczną pigułkę”, opatrzoną roboczym symbolem: SR9009, działającą na mięśnie… dokładnie tak samo, jak trening. Trwał właśnie sezon ogórkowy, jak to latem, w lipcu ukazały się drukiem w Nature Medicyne wyniki badań, a atmosferę podsycił dodatkowo wywiad udzielony przez jednego z autorów tej publikacji programowi telewizyjnemu: Voice of America. Jak się okazało: myszy traktowane SR9009 poprawiły o ponad 50% swoje zdolności biegowe, zredukowały poziom tkanki tłuszczowej i rozwinęły dodatkową masę mięśniową. Ponieważ ta ostatnia informacja (o rozwoju masy mięśniowej) wszędzie podawana była w dosyć enigmatyczny sposób – stąd liczne pytania czytelników: czy SR9009 znajdzie potencjalnie zastosowanie w kulturystyce lub innych dyscyplinach siłowych i sylwetkowych…? więcej…

Telomeraza – klucz do nieśmiertelności

Autor: Sławomir Ambroziak

Słowa kluczowe: telomery, telomeraza, białka, geny, chromosomy, procesy starzenia się organizmu, karnozyna, glutation, cykloastragenol, resveratrol, pterostilben. 

W momencie, w którym istota ludzka nabyła zdolność abstrakcyjnego myślenia, padło pytanie o sens naszej egzystencji. Pojawiła się też tęsknota za życiem wiecznym; nie tym metaforycznym – w zaświatach, tylko realnym i konkretnym – tutaj i teraz – na ziemi. Zresztą, wiara w życie pozagrobowe jest przecież właśnie realizacją marzenia o nieśmiertelności. Od zarania naszych dziejów staramy się więc oddalić starość i oszukać śmierć. Współczesna nauka poszukuje przyczyn starości i próbuje przybliżyć nas ku nieśmiertelności. I chociaż ostateczny sukces wydaje się jeszcze odległą perspektywą, to już dzisiaj – dzięki postępowi współczesnej nauki – możemy cieszyć się zdrowszym i dłuższym życiem. Nauka sformułowała kilka teorii starzenia się organizmu, a że na pierwszy plan wysuwa się obecnie teoria telomerowa, warto ją bliżej poznać, jak również warto poznać środki, które – w zgodzie z tą właśnie koncepcją – mogą poprawiać stan zdrowia w wieku późnym i wydłużać czas naszej egzystencji… więcej…

Resweratrol i pterostylben: fontanna młodości i zdrowia

Autor: Sławomir Ambroziak

Słowa kluczowe: resveratrol, pterostilben, badania naukowe, ochrona zdrowia, procesy starzenia się organizmu. 

Odkrycie przez Takaokę nowej substancji roślinnej nie wzbudziło wielkiego zainteresowania w 1939 roku, w szykującej się do wojny Japonii. Nowoodkrytemu związkowi badacz nasz nadał nazwę resveratrol, co – tłumacząc z łaciny – należałoby odczytać: „alkoholowa rzecz ciemiężycy”, bo końcówka „ol” wskazuje w chemii na alkohol, przedrostek „res” to po łacinie „rzecz”, zaś rośliną, z której wyodrębniono bohatera dzisiejszej opowieści, była ciemiężyca wielkokwiatowa – veratrum grandifolium.

Resweratrol sprzedaje się na zachodzie jak „świeże bułeczki”; świadomość przeciętnego Kowalskiego jest chyba jeszcze zbyt mała. więcej…

Dieta hamuje łysienie

Autor: Sławomir Ambroziak

Słowa kluczowe: androgeny, testosteron, 5 alfa reduktaza, DHT, receptor androgenowy, inhibitory 5 alfa reduktazy, łysienie androgenowe, dieta przeciwłysieniowa.

Z problemem łysienia boryka się niemal każdy mężczyzna, a proces wypadania włosów zaczyna się nieraz już bardzo wcześnie – nawet jeszcze przed ukończeniem 20. roku życia. Ten problem panowie traktują z reguły bardzo poważnie, o czym świadczą ożywione dyskusje na rozmaitych forach internetowych. Od podobnych kłopotów nie są wolne również kobiety, a dla pań dotkniętych taką przypadłością – to istny dramat życiowy. Zazwyczaj podejmujemy energiczną walkę z wypadaniem włosów, najczęściej z wykorzystaniem rozmaitych środków pielęgnacyjnych i kosmetycznych. Rzadziej słyszymy jednak, że aktualny postęp naukowy pozwolił zidentyfikować rozmaite czynniki przeciwłysieniowe w naszym powszednim pożywieniu. Zwracając więc baczniejszą uwagę na to, co jemy, możemy (przynajmniej teoretycznie) wpływać codzienną dietą na spowolnienie tempa wypadania włosów lub nawet zjawisku temu zapobiegać. więcej…

Doustne blokery miostatyny

Autor: Sławomir Ambroziak

Słowa kluczowe: blokery miostatyny, miostatyna, IGF-1, mTOR, komórki satelitarne, folistatyna, siRNA, immunoglobuliny, szczepionka przeciwmiostatynowa.

Odkąd odkryto miostatynę, jako hormon regulujących negatywnie rozwój tkanki mięśniowej, oraz dowiedziono, że blokowanie jej aktywności prowadzi do niezwykle spektakularnych efektów w postaci przerostu muskulatury – temat ten nie znika z poczytnych stron kolorowych magazynów sportowych. Również naukowcy nie ustępują w doskonaleniu technik blokowania tego hormonu, z nadzieją na stworzenie medykamentów skutecznych w leczeniu chorób przebiegających z zanikiem mięśni czy pomocnych w przeciwdziałaniu sarkopenii – ubytkom masy mięśniowej, związanym z procesem starzenia się organizmu. Wielkie nadzieje z blokerami miostatyny wiążą oczywiście również sportowcy, a w szczególności – co zrozumiałe – przedstawiciele dyscyplin siłowych i sylwetkowych. Problem w tym, że wszystkie techniki blokowania miostatyny – oficjalnie uznane na dzień dzisiejszy za skuteczne – wykluczają doustne zastosowanie leku. Natomiast wszędzie tam, gdzie jest to tylko możliwe, dąży się do uzyskania preparatów skutecznych przy podawaniu oralnym, gdyż postać doustna jest zwykle znacznie bezpieczniejsza, jak również – co niezwykle istotne – powszechnie akceptowana przez większość potencjalnych pacjentów. Również wielu sportowców stroni od bliskiego kontaktu z igłami, więc również i oni preferują zazwyczaj coś – co można po prostu połknąć. Dla nich mam właśnie tutaj te dobre wieści: dzisiaj jesteśmy już niezwykle blisko momentu, w którym doustne blokery miostatyny zagoszczą w arsenale skutecznych anabolików… więcej…

Pterostylben: silniejszy resweratrol?

Autor: Sławomir Ambroziak

Słowa kluczowe: pterostylben, reweratrol, insulina, IGF-1, testosteron, kortyzol, miostatyna, sirtuiny, enzymy młodości, ochrona przeciwnowotworowa, ochrona układu krążenia, wspomaganie czynności mózgu, aktywność przeciwzapalna, redukcja tkanki tłuszczowej, rozwój siły i masy mięśni. 

W ostatnim czasie zawrotną karierę robi resweratrol, a to głównie z uwagi na potwierdzony badaniami wpływ tego związku na poprawę zdrowia, przedłużanie życia i kształtowanie sylwetki – redukcję tłuszczu oraz rozwój masy i siły mięśni. Ostatnio na arenę wkroczył jednak nowy zawodnik, który wydaje się zdolny przyćmić sławę resweratrolu – pterostylben. Tak jak resweratrol jest związkiem charakterystycznym dla czerwonych odmian winogron, tak pterostylben znajdziemy również w winogronach, jednak głównym jego źródłem pozostają czarne jagody (borówki czernice), a więc także owoce uprawnego gatunku tej rośliny – borówki wysokiej (amerykańskiej). Autorzy badań wpływu czarnych jagód na zdrowie często podkreślają, że za uzyskiwane tutaj wyniki pozytywne odpowiada w pierwszej kolejności właśnie pterostylben. Zresztą, nawet na potrzeby tworzenia suplementów diety, związek ten jest pozyskiwany zazwyczaj z borówek. więcej…

Zielona kawa – super sylwetka

Autor: Sławomir Ambroziak

Słowa kluczowe: zielona kawa, kofeina, kwas chlorogenowy, kwas kawowy, trygonelina, insulina, IGF-1, IL-1 beta, miostatyna, iryzyna, kortyzol, testosteron, estradiol, DHEA, AMPK, Akt, mTOR, cAMP, cGMP, tkanka mięśniowa, tkanka tłuszczowa.

Obecnie kawa to, obok herbaty, najchętniej spożywany napój używkowy na świecie; wypijamy jej ponad 2 miliardy filiżanek dziennie. Jedni wywodzą nazwę kawy od abisyńskiej prowincji Kaffa, chociaż inni są zdania, że pochodzi ona od arabskiego słowa „gahwa” czy „kahwa”, które należałoby tu tłumaczyć jako „siła”. Oba wywody etymologiczne są równie prawdopodobne, gdyż kawa pochodzi właśnie z Etiopii (dawnej Abisynii), a jej zalety rozpowszechnili w świecie średniowiecznego Lewantu arabscy handlarze niewolników. Do renesansowej Europy sprowadzili ją kupcy weneccy, a w bliższym nam obszarze kulturowym smolisty napitek upowszechnił Franciszek Jerzy Kulczycki herbu Sas, rekwirując po wiktorii wiedeńskiej – jako nagrodę od Jana Sobieskiego za zasługi wojenne – 300 worków kawy wielkiemu wezyrowi tureckiemu i zakładając pierwszą kawiarnię we Wiedniu. więcej…

IGF-1: anaboliczny posłaniec

Autor: Sławomir Ambroziak

Słowa kluczowe: IGF-1, MGF, GH, insulina, DHEA, hormony tarczycy, steroidy anaboliczno-androgenne, melatonina, resweratrol, hormony anaboliczne, mięśnie szkieletowe.

IGF-1 to uniwersalny i najprawdopodobniej najsilniejszy hormon anaboliczny – zatrzymujący białko w mięśniach i powiększający rozmiary muskulatury. Mało tego: IGF-1 pełni funkcję przekaźnika sygnałów od większości hormonów anabolicznych – od somatotropiny, melatoniny oraz żeńskich i męskich hormonów płciowych, takich jak: estradiol, DHEA oraz testosteron i niektóre jego pochodne – steroidy anaboliczno-androgenne. Samodzielnie, bezpośrednio hormony te działają zazwyczaj słabo, pobudzają za to produkcję IGF-u w mięśniach i wątrobie, z której ten przenika do krwi – a z jej obiegiem – dociera do tkanki mięśniowej. Co więcej: IGF-1 przetwarza na sygnały anaboliczne informację o dobrym stanie odżywienia – tak samo zresztą, jak insulina. To tej właściwości zawdzięcza właśnie swoją nazwę: insulin-like growth factor (IGF) – ‘insulinopodobny czynnik wzrostu’. I w końcu: odpowiada w największej mierze za anaboliczną odpowiedź mięśni na ciężki trening siłowy. więcej…

Traganek – perspektywa dla ludzi aktywnych

Słowa kluczowe: traganek błoniasty, adaptogeny, IGF-1, kortyzol, miostatyna, masa mięśniowa, siła, tkanka tłuszczowa.
Ostatnio coraz większą popularność w ziołolecznictwie zachodu zdobywa stara, chińska roślina lecznicza – traganek błoniasty; głównie z uwagi na silną aktywność uodparniającą, dorównującą słynnemu ziołowemu immunostymulatorowi – jeżówce purpurowej, co potwierdzono badaniami klinicznymi tego surowca, obejmującymi obserwacją łącznie 1000 osób. Zapewne, ze względu na rosnące zainteresowanie tragankiem, trafiło do mnie niedawno kilka podobnych do tego pytań: czy ziółko to wspomaga także rozwój zdolności wysiłkowych u osób aktywnych fizycznie i sportowców wyczynowych? W artykule tym spróbuję odpowiedzieć więc na tak postawione pytanie…

Status traganka więcej…

Ashwagandha: sylwetka i tężyzna

Słowa kluczowe: ashwagandha, Withania somnifera, żeń-szeń indyjski, witanolidy, ginsenozydy, hormony płciowe, testosteron, DHEA, kortyzol, TNF alfa, IGF-1, miostatyna, tkanka tłuszczowa, masa mięśniowa, siła, wydolność tlenowa, sarkopenia, osteoporoza, prostata.

Z wiekiem wygasają nasze czynności seksualne i organizm wytwarza mniej hormonów płciowych. Niedobór hormonów płciowych odbija się niekorzystnie nie tylko na naszym życiu intymnym, ale i na sprawności całego organizmu. Oprócz bowiem sterowania funkcjami seksualnymi, hormony płciowe zawiadują również regeneracją mięśni i kości, co nazywamy ich aktywnością anaboliczną, a do tego wykazują zazwyczaj jeszcze aktywność termogeniczną i lipolityczną, czyli zwiększają produkcję ciepła i rozpad cząsteczek tłuszczu. Kiedy więc spada poziom hormonów płciowych – tracimy masę i siłę mięśni, a kości tracą swą gęstość, co nazywamy odpowiednio – sarkopenią i osteoporozą, a jednocześnie gromadzimy zazwyczaj więcej tkanki tłuszczowej i tuczy nas nawet niewielki nadmiar kalorii z pożywienia.
Najprostszą metodą walki z tymi przypadłościami jest oczywiście podawanie osobom starszym hormonów płciowych lub ich syntetycznych pochodnych. więcej…

Lukrecja – słodki spalacz tłuszczu

Autor: Sławomir Ambroziak

Słowa kluczowe: lukrecja, glicyryzyna, olej flawonoidów lukrecjowych, glabrydyna, tkanka tłuszczowa, tkanka mięśniowa, cholesterol.

Dzisiaj lukrecję znamy prawie już tylko, jako słodki składnik czarnych żelków, niezbyt zresztą u nas cenionych, za którymi przepadają natomiast skandynawskie łasuchy. Tę znaną tradycyjnej medycynie chińskiej od tysięcy lat, wymienianą w starożytności przez Teofrasta, Dioskuridesa, Pliniusza i Galena, a sprowadzoną do nas w piętnastym wieku przez benedyktynów, starą roślinę leczniczą pamiętają jeszcze pewnie czytelnicy wcześniejszej daty jako środek przeciwwrzodowy i wykrztuśny, ordynowany przy problemach gastrycznych i przeziębieniach. Do spadku jej popularności jako leku przyczyniły się: z jednej strony – postępy nowoczesnej farmakoterapii, z drugiej zaś – efekty niepożądane leczenia lukrecją. Korzeń tej roślinki zawiera bowiem w swym składzie glicyryzynę – substancję podobną do hormonów kory nadnerczy, wpływającą na metabolizm kortykosterydów i prowadzącą po dłuższym stosowaniu do zatrzymania jonów sodu, obrzęków i wzrostu ciśnienia krwi. Jednak współczesne badania naukowe, szczególnie ostatniej dekady, przywrócił lukrecji niejako drugą młodość: pokazały, że pozbawione glicyryzyny ekstrakty z korzenia tej rośliny wpływają pozytywnie na pracę układu krążenia oraz niezwykle skutecznie spalają tłuszcz, ochraniając przy tym tkankę mięśniową, przez co spektakularnie przyczyniają się do poprawy stanu naszego zdrowia i estetyki naszej sylwetki.

Spalanie tłuszczu

O tym, że lukrecja więcej…

Pszczoły – aktywnym

Autor: Sławomir Ambroziak

Słowa kluczowe: pyłek, propolis, miód, odporność, infekcja, kortyzol, testosteron, masa i siła mięśni, tężyzna fizyczna.

Niedawno ukazał się na stronie „Sylwetka, Uroda, Zdrowie” artykuł o mleczku pszczelim. Z analizy przeprowadzonych w nim badań, wynika jednoznacznie, że mleczko to znakomity suplement dla osób aktywnych fizycznie, szczególnie w „sezonie grypowym”, gdyż uśmierca mikroby i uodparnia na infekcje – z jednej strony, z drugiej zaś – ułatwia rozwój tężyzny fizycznej. Praca nad tym tekstem zainspirowała mnie do dalszych poszukiwań; przecież bowiem nie tylko mleczko, ale również pozostałe produkty pszczele – pyłek, propolis i miód – cieszą się sławą antybiotyków i immunostymulatorów… Czy również i one wpływają przy okazji pozytywnie na rozwój fizycznej formy…? Popatrzmy… więcej…

Witamina D a tężyzna fizyczna (news)

Słowa kluczowe: witamina D3, witamina D2, koenzym Q10, miostatyna, IGF-1, TNF alfa, kinaza kreatynowa, komórki satelitarne, AMPK, mTOR, sarkopenia, rabdomioliza, siła, masa mięśniowa, tężyzna fizyczna .

Rok temu opublikowałem na stronie „Sylwetka, Uroda, Zdrowie” artykuł o witaminie D: „Witamina D zwiększa zdolności wysiłkowe”. Porwałem się w nim na analizę badań dowodzących pozytywnego wpływu tej substancji na tężyznę fizyczną, wykonanych na przestrzeni lat: 1921-2012. A z prac tych jednoznacznie wynika, że witamina D jest w rzeczywistości hormonem anabolicznym, sprzyjającym rozwojowi sportowej formy i zapobiegającym deficytom masy i siły mięśni seniorów (sarkopenii). Ponieważ jednak rok – to w nauce astronomiczna miara czasu, dlatego w ostatnich miesiącach 2013. i pierwszych 2014. obserwowaliśmy istny wysyp publikacji kolejnych badań, dowodzących pozytywnego wpływu witaminy D na mięśnie i tężyznę fizyczną. Nie mogąc przejść obok tych faktów obojętnie, postanowiłem podążyć z duchem czasu i uzupełnić poprzedni artykuł o najnowsze doniesienia… więcej…

Doustny hormon wzrostu

Słowa kluczowe: somatotropina, hormon wzrostu, GH, IGF-1, sekretagogi GH, grelina, grelinomimetyki, testosteron, tkanka tłuszczowa, masa mięśniowa.

Kto przeczytał mój artykuł w jednym z nr. Perfect Body (PB) – „IGF-1: magiczny, anaboliczny posłaniec” – ten zapewne pamięta, że IGF-1 to uniwersalny i najprawdopodobniej najsilniejszy hormon anaboliczny – zatrzymujący białko w mięśniach i powiększający rozmiary muskulatury. Mało tego: IGF-1 pełni funkcję przekaźnika sygnałów od większości hormonów anabolicznych – od somatotropiny, melatoniny oraz żeńskich i męskich hormonów płciowych, takich jak: estradiol, DHEA oraz testosteron i niektóre jego pochodne – steroidy anaboliczno-androgenne. Samodzielnie, bezpośrednio hormony te działają zazwyczaj słabo anabolicznie, pobudzają za to produkcję IGF-u w mięśniach i wątrobie. więcej…

Marycha – muskułom

Słowa kluczowe: marihuana, kannabinoidy, endokannabinoidy, CB1, CB2, TRPV1, GH, IGF-1, testosteron, insulina, kortyzol, kwas arachidonowy, mTOR, zielona herbata, olej wiesiołkowy, tkanka tłuszczowa, masa mięśniowa.

Marihuana zawładnęła szerokim polem publicznej dyskusji, a obszar ten przekroczył granicę dziedziny sportu. Konopie jako używka (czy, jak wolą niektórzy, miękki narkotyk) uzależniają z jednej strony rocznie rzesze ludzi, z drugiej zaś niosą ulgę w rozmaitych przypadłościach zdrowotnych, pozwalają lepiej poznawać rolę ważnego układu regulatorowego naszego organizmu (kannabinoidowego) a w konsekwencji tworzyć nowe klasy leków, chociażby przeciwko otyłości. Pomijając aspekty etyczne i formalne, sportowcy pytają najczęściej o dwie rzeczy, obie dotyczące muskułów: czy palenie trawki wpływa negatywnie na stan umięśnienia i czy stosowanie leków odchudzających z grupy blokerów receptorów kannabinoidowych odbija się niekorzystnie na poziomie masy mięśniowej…? więcej…

Mleczko pszczele: zdrowie i forma

Autor: Sławomir Ambroziak

Słowa kluczowe: mleczko pszczele, royalaktyna, kwas 10-hydroksy-2-dekanowy, ostreasterol, testosteron, metandienon, insulina, folistatyna, miostatyna, IGF-1, układ odpornościowy, mięśnie szkieletowe.

W „sezonie grypowym” wszyscy aktywni poszukują naturalnych środków, ułatwiających walkę z infekcjami i uodparniających na nie. Wiadomo bowiem: jak trudno osobie aktywnej fizycznie pogodzić się nawet z kilkudniową bezczynnością w łóżku, a sportowcowi wyczynowemu – z zaburzeniem przez chorobę misternie ułożonego planu przygotowań czy startów. Największą uwagę proponuję poświęcić teraz takim naturaterapeutykom, które nie tylko leczą i zapobiegają infekcjom, ale jednocześnie wspomagają rozwój zdolności wysiłkowych. Stosując podobne środki – mamy dwa w jednym: jednocześnie unikamy choroby i rozwijamy formę. W tym właśnie kontekście pisałem niedawno o żeń-szeniu, a dzisiaj położę nacisk na znane od tysiąclecie ze swoich właściwości antybiotycznych i uodparniających produkty pszczele, a w szczególności na jeden z nich – mleczko. więcej…

Żeń-szeń: odporność, potencja, forma

Autor: Sławomir Ambroziak

Słowa kluczowe: żeń-szeń, ginsenozydy, odporność, potencja, tężyzna fizyczna, wytrzymałość, siła, masa mięśniowa, prostata, androgeny, testosteron, kortyzol, DHEA, IGF-1, prolaktyna, insulina, folistatyna, miostatyna, tlenek azotu.

Nadciąga „sezon grypowy”, kiedy to wszyscy staramy się uniknąć przeziębienia. Szczególnie zależy na tym osobom aktywnym fizycznie i sportowcom wyczynowym. Dla pierwszych ruch stanowi sens życia i rodzaj nałogu, bo zwiększa w mózgu stężenie przekaźników poprawiających nastrój (endorfin), dlatego bardzo ciężko przeżywają oni każdy dzień spędzony bezczynnie w pościeli. Dla drugich – sport to zawód – i dobrze wiedzą, że głupie przeziębienie może rozsypać misterny program przygotowań, pokrzyżować plany startowe i skutkować poważnym uszczerbkiem dla formy. Aktywni „gorączkowo” poszukują więc teraz środków zwiększających odporność. Tu wielkim powodzeniem cieszą się oczywiście rozmaite ziółka, gdyż wiele z nich ma opinię skutecznych immunostymulatorów. Dobrze jednak, gdy taki środek – równolegle z aktywacją układu odpornościowego – wzmacnia jednocześnie naszą tężyznę fizyczną… Wtedy, wiadomo, „pieczmy dwie pieczenie przy jednym ogniu”: chronimy się przed chorobą i wspomagamy rozwój swojej sportowej formy. I w tym kontekście właśnie proponuję przyjrzeć się dzisiaj bliżej właściwościom żeń-szenia – jednej z najstarszych roślin leczniczych… więcej…

Sterydy anaboliczne, roślinne

Autor: Sławomir Ambroziak

Słowa kluczowe: steroidy roślinne, steroidy anaboliczno-androgenne, hormony anaboliczne, androgeny, testosteron, insulina, IGF-1, Akt, mTOR, masa mięśniowa.

Sterydy to związki chemiczne o charakterystycznej strukturze i doniosłym znaczeniu dla królestwa zwierząt i roślin. Wiele z nich to hormony anaboliczne, zatrzymujące białko w ludzkim organizmie, a tym samym – rozwijające masę naszych mięśni i kości. Bodaj najwcześniejsze opinie, sugerujące, że sterydy roślinne mogą wcielać się rolę ludzkich hormonów steroidowych, pojawiły się już w pierwszej połowie XX wieku. I chociaż ostatnio dowody na anaboliczną aktywność sterydów roślinnych posypały się lawinowo, to wciąż jeszcze pojawią się wokół tej sprawy liczne kontrowersje. Warto jednak przypomnieć, że historia sterydów roślinnych spleciona jest nierozerwalnie z dziejami sterydów anabolicznych; bez tych pierwszych – nie byłoby tych drugich.

Ponieważ ostatnio wielokrotnie pisywałem o sterydach roślinnych w kontekście nowo odkrywanych lub ponownie potwierdzanych ich właściwości anabolicznych, dlatego przyszedł chyba czas – aby zebrać do kupy wszystkie te wiadomości i podsumować ich stan na dzień dzisiejszy… więcej…

Herbata – kształtuje sylwetkę

Autor: Sławomir Ambroziak

Słowa kluczowe: biała herbata, zielona herbata, czarna herbata, herbata ulung, flawonoidy, katechiny, teaflawiny, EGCG, insulina, testosteron, IGF-1, androgeny, estrogeny, miostatyna, kortyzol, AMPK, mTOR, tkanka tłuszczowa, tkanka mięśniowa.

Od wielu lat – media wprost huczą na temat herbaty. Wszystko to za sprawą rozmaitych, systematycznie odkrywanych jej właściwości prozdrowotnych. Każdy chyba wie, że herbata chroni nas przed plagami cywilizacyjnymi, takimi jak: nowotwory, miażdżyca czy cukrzyca, a także przed schorzeniami prostaty. Wiele mówi się też na temat jej roli w walce z plagą otyłości. Herbata sprzyja odchudzaniu, ułatwiając redukcję tkanki tłuszczowej. Nowsze badania pokazują jednak, że jej skuteczność w modelowaniu sylwetki wykracza daleko poza samo spalanie tłuszczu, o czym – niestety – milczy większość opracowań tego tematu. W dzisiejszym artykule, jako że wielkimi krokami nadchodzą ciepłe miesiące, chcę podejść właśnie do całości zagadnienia kompleksowo: pokazać – w jaki sposób herbata pomaga nam kształtować powabną figurę, czy też szlifować ‘plażową formę’… więcej…

Omega 6 – tak samo ważne dla zdrowia i sylwetki, jak omega 3

Autor: Sławomir Ambroziak

Słowa kluczowe: kwasy tłuszczowe omega 3, tran, olej z ryb, olej z kryla, olej lniany, EPA, DHA, ALA, estradiol, testosteron, kortyzol, IGF-1, kinaza mTOR, tkanka tłuszczowa, tkanka mięśniowa, otyłość, zespół metaboliczny, kacheksja, sarkopenia.

Kilka tygodni temu zamieściłem na stronie „Sylwetka, Uroda, Zdrowie” artykuł o kwasach tłuszczowych omega 3. Wspomniałem tam o dobrze raczej znanych ich właściwościach zdrowotnych, ale przede wszystkim omówiłem znaczną liczbę badań dowodzących pozytywnego wpływu omega 3 na kształtowanie sylwetki, o czym wielu czytelników mogło wcześniej nie słyszeć. Przy czym: świadomie użyłem wtedy terminu: ‘kształtowanie sylwetki’, a nie: ‘odchudzanie’. Odchudzając się, często popełniamy bowiem poważny błąd (szczególnie panie) – nie ochraniamy mięśni. Wprawdzie waga spada, nie poprawia się jednak estetyka naszej fizjonomii, gdyż tracimy mało tłuszczu, a dużo tkanki mięśniowej, odpowiedzialnej za jędrność ciała oraz kształtującej generalnie męską i damską figurę. więcej…

Omega 3 – sposób na zdrowie i… sylwetkę

Autor: Sławomir Ambroziak

Słowa kluczowe: kwasy tłuszczowe omega 3, tran, olej z ryb, olej z kryla, olej lniany, EPA, DHA, ALA, estradiol, testosteron, kortyzol, IGF-1, kinaza mTOR, tkanka tłuszczowa, tkanka mięśniowa, otyłość, zespół metaboliczny, kacheksja, sarkopenia.

Kwasy tłuszczowe omega 3 to cenne składniki pokarmowe, które dostarczamy do tkanek, spożywając organizmy morskie lub siemię lniane, względnie oleje wytłaczane z tych produktów spożywczych. Mają one niezwykle wysoką wartość zdrowotną, szczególnie dla naszego serca i całego układu krążenia. A że o fakcie tym pisze się często i dużo – kwasy omega 3 zyskały w ostatnich latach ogromną popularność. Znacznie mniej wiemy o innych ich właściwościach – chociażby takich, jak wpływ na skład naszego ciała. A że właściwości te są spektakularne i niezwykle ciekawe – spróbuję je dzisiaj przybliżyć szerszej rzeszy czytelników… więcej…

Q10 – siłaczom

Autor: Sławomir Ambroziak

Słowa kluczowe: koenzym Q10, ubichinon, ubichinol, ATP, NO, NOS, mTOR, IGF-1, testosteron, insulina, folistatyna, miostatyna, komórki satelitarne, wolne rodniki tlenowe, tkanka tłuszczowa, tkanka mięśniowa, mitochondria, moc szczytowa mięśni, siła.

Koenzym Q10 uznawany jest zazwyczaj za związek witaminopodobny – a więc niezbędny do życia, częściowo wytwarzany w naszym organizmie, częściowo zaś uzupełniany z pożywienia. W pokarmie i organizmie występuje on w dwóch formach – jako ubichinon i ubichinol – przy czym druga postać przeważa ilościowo nad pierwszą i uznawana jest za aktywniejszą biologicznie. Koenzym Q10 katalizuje przebiegający w mitochondriach proces pozyskiwania energii z utleniania składników pokarmowych i jej przemiany w energię użyteczną, w postaci ATP. Jest kluczowym elementem łańcucha oddechowego – mitochondrialnego systemu produkcji energii (ATP) w warunkach tlenowych. Nic więc dziwnego, że ma największe znaczenie dla narządów obciążonych największym wysiłkiem i potrzebujących najwięcej energii do pracy, czyli mięśnia sercowego i mięśni szkieletowych. Nie jest też zaskoczeniem, że zapotrzebowanie na ten czynnik wzrasta szczególnie w sytuacjach wysiłkowych. Tak więc np. u osób aktywnych fizycznie i sportowców wyczynowych więcej…

CLA – tłuszcz kształtujący sylwetkę

Autor: Sławomir Ambroziak

Słowa kluczowe: sprzężone izomery kwasu linolowego, CLA, AMPK, sirtuiny, PPAR, mTOR, miostatyna, testosteron, PGF2, EGCG, kreatyna, arginina, L-karnityna, tkanka tłuszczowa, beztłuszczowa masa ciała, tkanka mięśniowa.

Niedawno na stronie „Sylwetka, Uroda, Zdrowie” ukazały się dwa artykuły mojego autorstwa o kwasach tłuszczowych. Jeden – o kwasach omega 3, a drugi – o kwasach omega 6. Oba w kontekście wpływu tych składników pokarmowych na kształtowanie sylwetki. Z przeglądu zaprezentowanych tam i omówionych wyników badań naukowych jednoznacznie wynika, że zarówno kwasy szeregu omega 3, jak też omega 6, ułatwiają nam kształtowanie sylwetki, sprzyjając redukcji tłuszczu – z jednej strony, a z drugiej – ochraniając i wspomagając tkankę mięśniową. Nie możemy bowiem zapominać, że estetykę ciała poprawiamy jedynie wtedy, gdy redukujemy wagę poprzez eliminację tłuszczu, ale bez utraty mięśni, wnoszących największy wkład powabny kształt męskiej i damskiej fizjonomii.

Dzisiaj natomiast spróbuję przybliżyć w tym samym kontekście sprawę sprzężonych izomerów kwasu linolowego (CLA), gdyż to niejako zamknie ten krótki cykl prezentujący znaczenie kwasów tłuszczowych dla estetyki naszej fizjonomii. więcej…

Resweratrol rozwija masę mięśniową

Autor: Sławomir Ambroziak

Słowa kluczowe: resweratrol, miostatyna, insulina, IGF-1, testosteron, kortyzol, beztłuszczowa masa ciała, masa mięśniowa.

Blisko dwa lata temu ukazały się na tej stronie internetowej artykuł o anabolicznych właściwościach resweratrolu: „Resweratrol – legalny anabolik” i „Resweratrol – miemetyk IGF-1”. Pozostając pod wrażeniem sugestywnych wyników badań na zwierzętach, dowodzących właśnie anabolicznej aktywności tego związku, przeprowadziłem test konsumencki, który wdawał się potwierdzać te rewelacje, a którego metodykę i wyniki też można znaleźć na stronie „Sylwetka, Uroda, Zdrowie”. W artykułach zaprezentowałem te prace, których rezultaty wydawały się przemawiać za wpływem resweratrolu na rozwój muskułów, jak również wyjaśniłem szczegółowo wszystkie mechanizmy, poprzez które wspomaga on przyrost ich masy. Mechanizmy te obejmują m.in. aktywizujący wpływ reseratrolu na niektóre hormony anaboliczne – insulinę, IGF-1 i testosteron, jak również hamujący na najsilniejszy hormon kataboliczny – kortyzol. Jednak owe dwa lata przyniosły trochę nowych informacji w temacie relacji pomiędzy resweratrolem a masą mięśniową. Udało mi się odszukać jedno zagrzebane w annałach badanie, a kolejną ciekawą pracę ogłoszono drukiem zaledwie kilka miesięcy temu. Poniżej przypominam więc krótko, dla przejrzystości i spójności całego zagadnienia, najważniejsze badanie zaświadczające o anabolicznej aktywności resweratrolu oraz inne prace dowodzące jego wpływu na insulinę, testosteron i kortyzol, co pozwoli płynnie przejść do kolejnych tematów dzisiejszych rozważań – relacji pomiędzy resweratrolem a innym hormonem katabolicznym oraz efektami jego działania na rozwój naszych muskułów. więcej…

Agoniści PPAR delta – kandydaci na nowe anaboliki

Autor: Sławomir Ambroziak

Słowa kluczowe: PPAR delta, GW501516, GW0742, PF-879, PGI2, CLA, GLA, ALA, EPA, kwas arachidonowy, kwas linolowy, fosfatydyloseryna, włókna mięśniowe wolnokurczliwe, włókna mięśniowe szybkokurczliwe, masa mięśniowa.

Receptory aktywowane przez proliferatory peroksysomów (PPAR) odkrył Issemann w 1990 roku, w wątrobie szczura. Należą one do szerokiej grupy receptorów jądrowych (razem np. z receptorami androgenowymi, aktywowanymi przez testosteron, sterydy anaboliczne i SARM-y), które – po przyłączeniu swojego aktywatora – wnikają do jądra komórkowego, gdzie przekształcają się w czynniki transkrypcyjne, pobudzające geny do produkcji rozmaitych białek. Ponieważ, we wczesnej fazie badań, zaobserwowano głównie stymulujący wpływ PPAR na powielanie białek mitochondriów i peroksysomów (organelli komórkowych, gdzie pierwsze prowadzą spalanie wszystkich energetycznych składników pokarmowych, zaś drugie – jedynie długołańcuchowych kwasów tłuszczowych) – dlatego nazwano je tak, jak nazwano.
PPAR podzielono na trzy zasadnicze typy: alfa, beta (obecnie nazywany częściej – delta) i gamma. W dzisiejszych rozważaniach pozostawimy na boku typ pierwszy i trzeci, a skupimy się tylko na drugim, gdyż obciążone wysiłkiem mięśnie produkują 10 i 50 razy więcej receptorów typu delta, niż – odpowiednio – alfa i gamma. więcej…

Chalkony – miejsce we wspomaganiu wysiłku

Autor: Sławomir Ambroziak

Słowa kluczowe: inhibitory aromatazy, aminoglutetimid, buteina, chryzyna, naryngenina, hesperetyna, kwercetyna, EGCG, resweratrol.

Chalkony to podgrupa flawonoidów – związków roślinnych o wysokiej aktywności biologicznej. Do niedawna niewiele jeszcze o nich wiedzieliśmy, gdyż chalkony pozostawały niejako na marginesie nauk medycznych. Obecnie zainteresowanie nimi wykładniczo wzrasta – szczególnie od czasu, kiedy ustalono, że chalkony wyjątkowo skutecznie walczą z nowotworami, np. z rakiem gruczołu piersiowego i krokowego. Dzisiaj już wiemy, że ich właściwości zdrowotne są niezwykle szerokie i że wykazują nie tylko aktywność przeciwnowotworową, ale również: przeciwzapalną, przeciwhistaminową, przeciwpierotniakową, przeciwgrzybiczną, przeciwbakteryjną, przeciwwirusową, przeciwwrzodową, przeciwłupieżową i antyagregacyjną, a do tego stymulują jeszcze porost włosów i regenerację wątroby oraz obniżają ciśnienie krwi. więcej…

Oligomeryczne proantocyjanidyny – sposób na plażową sylwetkę

Autor: Sławomir Ambroziak

Słowa kluczowe: oligomeryczne proantocyjanidyny, katechiny, insulina, testosteron, receptory androgenowe, IGF-1, GH, NO, kortyzol, tkanka tłuszczowa, tkanka mięśniowa..

Niedawno ukazał się na stronie „Sylwetka, Uroda, Zdrowie” artykuł mojego pióra o herbacie. Przybliżyłem w nim czytelnikom znaczną liczbę badań dowodzących, że herbata nie tylko wpływa pozytywnie na stan naszego zdrowia, ale jednocześnie – wybitnie na kształtowanie sylwetki: wyraźnie ułatwia redukcję tłuszczu, skutecznie wspomagając przy tym tkankę mięśniową. Odchudzając się, często popełniamy bowiem poważny błąd – nie ochraniamy mięśni. Wprawdzie waga spada, nie poprawia się jednak estetyka naszej fizjonomii, gdyż tracimy mało tłuszczu, a dużo tkanki mięśniowej, odpowiedzialnej za jędrność ciała oraz kształtującej generalnie męską i damską figurę. więcej…

Granat – męski owoc (news)

Autor: Sławomir Ambroziak

Słowa kluczowe: granat, mięśnie, libido, tlenek azotu, nadtlenoazotyn, testosteron, DHEA, kortyzol, arginina.

Prawie rok temu opublikowałem na stronie „Sylwetka, Uroda, Zdrowie” artykuł o pożytkach z owocu granatu dla zdrowia i tężyzny fizycznej facetów – pod tytułem: „Granat – męski owoc”. Co ciekawe: cieszy się on wysoką poczytnością po dziś dzień. Ponieważ jednak we współczesnej nauce – rok to niemal kosmiczna miara czasu, w sieci pojawiło się niezwykle ciekawe badanie, którego wyniku nie znałem jeszcze, tworząc tamten artykuł, a które warto zasygnalizować, gdyż znakomicie utwierdza nas w myśleniu o granacie – jako idealnym pożywieniu mężczyzny. więcej…

Glukozamina: nieznane oblicze

Autor: Sławomir Ambroziak

Wszyscy znamy glukozaminę jako ‘suplement na stawy’. Nowsze badania nie pozostawiają jednak cienia wątpliwości, że substancja ta znajdzie wkrótce daleko szersze zastosowania… W zasadzie już dzisiaj mogliby z niej korzystać seniorzy, nie tylko dla pozbycia się uporczywych bólów kolan czy kręgosłupa, ale również w celu przedłużenia życia i ochrony ubywającej z wiekiem tkanki mięśniowej. Również osoby z nadwagą i tendencją do tycia, nie tylko z uwagi na ochronę przeciążonych dodatkowymi kilogramami stawów, ale też w celu pozbycia się nadmiaru zbędnych kilogramów. Odkrycia nowych zastosowań glukozaminy można skwitować jednym zdaniem: „Stawy to tylko wierzchołek góry lodowej…” więcej…

Witamina D zwiększa zdolności wysiłkowe

Autor: Sławomir Ambroziak

Słowa kluczowe: witamina D, testosteron, receptory androgenowe, IGF-1, insulina, miostatyna, folistatyna, PTH, mTOR, anabolizm białek, masa mięśniowa, zdolności wysiłkowe, siła, szybkość, tężyzna fizyczna.

Nasze ciało jest maszyną biologiczną, zaprojektowaną przez Naturę do wykonywania rozmaitych zadań ruchowych. Kiedy z wiekiem spada spontaniczna potrzeba ruchu – więcej czasu spędzamy przed telewizorem, a nie używane urządzenie psuje się, tak jak stojący na parkingu samochód. Z wiekiem słabną więc nasze zdolności wysiłkowe, a to znowu przyspiesza i pogłębia procesy starzenia się organizmu. Ubywa masy kostnej i masy mięśniowej, szczególnie szybkokurczliwych włókien mięśniowych typu II, odpowiedzialnych za siłę, szybkość i refleks.

Poważnym problemem seniorów są więc częste upadki, kiedy to kruche kości ulegają rozległym uszkodzeniom, prowadzącym do długotrwałego lub nawet trwałego unieruchomienia. Dłuższe unieruchomienie prowadzi do dalszej, szybkiej utraty masy mięśniowej, znowu przyspieszającej procesy starzenia. Mięśnie są bowiem ważną tkanką aktywną metabolicznie, zużywającą chociażby na bieżąco większość dostarczanej z pokarmem glukozy i chroniącą nas tym sposobem przed rozwojem cukrzycy.

więcej…

Arginina, tlenek, masa

Autor: Sławomir Ambroziak

Słowa kluczowe: arginina, tlenek azotu, nadtlenoazotyn, kapsaicyna, waniloidy, kinaza mTOR, receptor waniloidowy TRPV1, przerost mięśni indukowany przeciążeniem, sarkopenia, kacheksja, atrofia.

Najnowsze badanie potwierdza zasadność stosowania argininy we wspomaganiu rozwoju masy mięśniowej w sporcie, jak również w przeciwdziałaniu ubytkom masy mięśniowej w przebiegu procesu starzenia się organizmu oraz w leczeniu chorób przebiegających z wyniszczeniem lub zanikiem mięśni. więcej…

Kapsaicyna – wspomaga seniorów i sportowców

Autor: Sławomir Ambroziak

Słowa kluczowe: kapsaicyna, tlenek azotu, nadtlenoazotyn, arginina, waniloidy, kinaza mTOR, receptor waniloidowy TRPV1, przerost mięśni indukowany przeciążeniem, sarkopenia, kacheksja, atrofia.

Wprawdzie mięśnie wydają się z pozoru dobrze poznaną i gruntownie przebadaną tkanką, w rzeczywistości skrywają jeszcze całą masę tajemnic. Nadal nie wiemy na przykład – jak leczyć większość chorób mięśniowych i jak zapobiegać zanikom mięśni, związanym z unieruchomieniem lub odnerwieniem. Znajdujące się w obrocie farmaceutycznym leki anaboliczne, regenerujące mięśnie, też nie do końca spełniają pokładane w nich nadzieje, w leczeniu sarkopenii i kacheksji – postępującej z wiekiem utraty masy tkanki mięśniowej oraz jej wyniszczenia związanego z przebiegiem jakiejś przewlekłej choroby wyniszczeniowej – np. nowotworu, cukrzycy czy AIDS. A ponieważ dzisiaj już wiemy, że właściwa kondycja tkanki mięśniowej ma kolosalne znaczenie zarówno dla spowolnienia przebiegu procesów starzenia się organizmu, jak też pomyślnych rokowań w rozmaitych ciężkich schorzeniach, dlatego wciąż trwają usilne starania naukowców o wyjaśnienie nadal jeszcze słabo poznanych mechanizmów leżących u podstaw rozwoju i regeneracji muskulatury. więcej…

Inhibitory aromatazy (naturalne)

Próba praktycznej oceny aktywności i ustalenia dawkowania

Autor: Sławomir Ambroziak

Słowa kluczowe: inhibitory aromatazy, aminoglutetimid, buteina, chryzyna, naryngenina, hesperetyna, kwercetyna, EGCG, resweratrol.

W artykule „Aromataza na ławie oskarżonych” informowałem o korzyściach i zagrożeniach wynikających ze stosowania farmakologicznych inhibitorów aromatazy (AI) oraz wskazywałem alternatywę dla nich w postaci środków naturalnych. Wskazując tę alternatywę, analizowałem pokaźną liczbę badań dowodzących inhibicyjnej względem aromatazy aktywności wielu naturalnych składników pokarmowych. Wprawdzie artykuł spotkał się z bardo pozytywnym odbiorem czytelników, niektórzy narzekali, że trudno po jego lekturze zorientować się – które z naturalnych AI są najskuteczniejsze i jak przedstawia się gradacja ich skuteczności. Tłumaczyłem, że trudno mi było dokonać jednoznacznej gradacji z uwagi na znaczną liczbę wykonanych badań, w których przyjmowano inne założenia badawcze, posługiwano się inną metodyką i innymi sposobami mianowania aktywności. Sprawa ta nie dawała mi jednak spokoju, bo uważałem, że czytelnicy mają prawo do takich informacji, aby wiedzieć – jakie produkty rynkowe czy suplementy diety są tutaj godne ich uwagi i warte wydanych pieniędzy. więcej…

Stewia: słodki eliksir muskułów

Autor: Sławomir Ambroziak

Słowa kluczowe: stewia, stewiozydy, insulina, IGF-1, testosteron, kortyzol, steroidy anaboliczno-androgenne, SARM, receptory androgenowe, mTOR, AMPK, komórki satelitarne, tkanka mięśniowa.

Ekstrakty ze stewii pojawiły się na rynku jako bezkaloryczne zamienniki cukru – słodziki. Wszystko za sprawą słodkiego smaku składników tej rośliny, nazywanych ogólnie stewiozydami. Wprawdzie ekstrakty ze stewii mają obecnie, jedynie jednoprocentowy udział w ogólnym rynku słodzików, to jednak ich popularność wykładniczo wzrasta. Właściwości stewii wykraczają bowiem daleko poza ramy oczekiwań nakreślone dla słodzików. Przede wszystkim – stewia jest produktem naturalnym, w odróżnieniu od większości syntetycznych, bezkalorycznych zamienników cukru. Od słodzików oczekujemy przede wszystkim, że – zastępując cukier w diecie osób chorych na cukrzycę lub pozostających na diecie odchudzającej – ograniczą podaż kalorii oraz dowóz glukozy do krwi i tkanki tłuszczowej. Stewia nie dość, że eliminuje cukier z diety, to jeszcze obniża jego poziom we krwi – działając tak, jak doustny lek przeciwcukrzycowy. Mało tego: stewia dodatkowo zapobiega nadciśnieniu oraz wykazuje aktywność przeciwrodnikową, przeciwbakteryjną, przeciwwirusową, przeciwzapalną i przeciwnowotworową. Wcześniejsze badania sugerowały również, a jedno z ostatnich potwierdza to wprost, że stewia wpływa dodatnio na stan umięśnienia. więcej…

Witamina K: czy, tak jak D, ma znaczenie dla mięśni?

Autor: Sławomir Ambroziak

Słowa kluczowe: witamina K, witamina D, masa mięśniowa, synergia, IGF-1, testosteron, Gas6, TNF alfa, mTOR, AMPK, DOMS, kalcyfikacja, kacheksja, sarkopenia.

Obecnie obserwujemy renesans witaminy K – taki sam, jak witaminy D. Odkryta w 1929 roku przez Dama, długo znana była jedynie jako czynnik przeciwkrwotoczny. Podobnie witamina D – odkryta w 1921 roku przez McColluma – długo znana była jednie jako czynnik przeciwkrzywiczy. Dzisiaj już wiemy, że witamina K wpływa dodatnio na masę kostną, chroni naczynia krwionośne przed zwapnieniem i wykazuje aktywność przeciwnowotworową. Co do witaminy D ustalono, że ma ona szerokie znacznie prozdrowotne, a jednocześnie pełni funkcję hormonu anabolicznego, niezbędnego do rozwoju muskulatury. Czy również witamina K wpływa pozytywnie na stan naszego umięśnienia…? Spróbuję dzisiaj rozstrzygnąć tę kwestię… więcej…

Kryl: maleńka krewetka na wielkie muskuły

Autor: Sławomir Ambroziak

Słowa kluczowe: olej z kryla, olej z ryb, kwasy omega 3, astaksantyna, fosfolipidy, witamina D, kortyzol, testosteron, synergia, układ krążenia, opóźniona bolesność mięśni, tkanka tłuszczowa, masa mięśniowa.

Ponieważ ostatnio pojawił się na rynku olej z kryla, koledzy pytali mnie wielokrotnie, czy to lepsza forma kwasów omega 3 i czy warto zastąpić nim tradycyjne suplementy oparte o oleje z ryb?

Wielka siła w małej dawce

więcej…

Aromataza na ławie oskarżonych

Autor: Sławomir Ambroziak

Słowa kluczowe: aromataza, inhibitory aromatazy, estradiol, testosteron, kortyzol, polifenole, kwasy tłuszczowe, steroidy, triterpenoidy.

Ginekomastia – kobiecy wygląd męskich piersi, lipomastia – nadmierne gromadzenie tłuszczu w okolicy sutków, rak piersi, przerost i nowotwór prostaty – wszystkie te problemy mogą mieć wspólny mianownik, któremu na imię: aromataza. więcej…

Ostarine – relacja z cyklu

Autor: Sławomir Ambroziak

Słowa kluczowe: Ostarine, Andarine, SARM, testosteron, DHEA, DAA, resweratrol.

Dwa pierwsze, selektywne modulatory receptora androgenowego (SARM) – Ostarine i Andarine – trafiły już na czarny rynek leków. Stosują je już sportowcy i amatorzy wielkich muskułów.
Przypomnę, że ideą przyświecającą twórcom SARM-ów było uzyskanie leków wykazujących pozytywne, a jednocześnie znoszących negatywne efekty działania androgenów (męskich hormonów płciowych) na ludzki organizm. więcej…

GRANAT: Męski Owoc

Autor: Sławomir Ambroziak

Słowa kluczowe: granat, kwas elagowy, zaburzenia erekcji, potencja, libido, prostata, siła mięśniowa, tlenek azotu, Viagra, testosteron, DHEA, insulina, beta katenina, aromataza, estradiol, 3 beta adiol, kortyzol.

Atrybutem prawdziwego mężczyzny jest siła fizyczna i sprawność seksualna. Ten stereotyp wykreowała ewolucja: siła mięśni potrzebna była samcom do polowania i obrony stadła, zaś sprawność seksualna zapewniała przedłużenie gatunku. Gdy z wiekiem słabnie libido i muskulatura, facet przestaje czuć się 100-procentowym mężczyzną. Panowie zawsze starają się odsunąć ten przykry moment w czasie. Młodzi też często pragną być silniejsi i sprawniejsi, by lepiej radzić sobie w środowisku i w sprawach sercowych. Wielu więc z nich – młodszych i starszych – korzysta z siłowni i rozmaitych suplementów diety, a panom po pięćdziesiątce lekarze serwują rozmaite kuracje hormonalne, wzmacniające muskuły i libido. Warto więc wiedzieć, że do arsenału środków wspomagających atrybuty męskości – zgodnie z tradycją medycyny ludowej i osiągnięciami współczesnej nauki – powinniśmy włączyć owoce granatu. więcej…

AMPK/mTOR – minus i plus zasilania muskulatury

Autor: Sławomir Ambroziak

Słowa kluczowe: AMPK, mTOR, trening wytrzymałościowy, trening siłowy, kinazy, fosforylacja, czynniki transkrypcyjne, insulina, IGF-1, testosteron, AICAR, kreatyna, leucyna, kwasy tłuszczowe omega 3, resweratrol, astaksantyna, anabolizm białek, autofagia, masa mięśniowa

Odkrycie i scharakteryzowanie najważniejszych funkcji dwóch szczególnych enzymów – kinazy AMPK i kinazy mTOR – znacznie przybliżyło nas do poznania mechanizmów adaptacji wysiłkowej. Przez moment wydawało się nawet, że znaleźliśmy w tych dwóch molekułach ‘klucze’ do owych mechanizmów… Aktywowana treningiem siłowym mTOR pobudza bowiem anabolizm a hamuje katabolizm białek, przez co rozwija siłę i masę mięśniową, podczas gdy aktywowana ćwiczeniami aerobowymi AMPK hamuje kinazę mTOR, ale jednocześnie pobudza spalanie tłuszczów i biogenezę mitochondriów, co prowadzi do wzrostu wytrzymałości. To znakomicie tłumaczy – dlaczego uprawianie sportów siłowych skutkuje, zaś wytrzymałościowych nie skutkuje przerostem (hipertrofią) tkanki mięśniowej. Szybko uknuto też wniosek, który pozornie zdawały się potwierdzać wcześniejsze badania, że ćwiczenia aerobowe zakłócą wręcz rozwój muskulatury i należy z nich zrezygnować, jeżeli zależy nam na monstrualnej masie mięśni. Dzisiaj jednak nie wygląda to już tak prosto… więcej…

Astaksantyna – barwa masy

Słowa kluczowe: astaksantyna, beta karoten, tkanka mięśniowa, tkanka tłuszczowa, karnityna, reduktaza, aromataza, testosteron, DHT, estradiol, TNF alfa, adiponektyna, insulina, IGF-1, kwas retinowy, reaktywne formy tlenu, AMPK, mTOR, NFkB.

Astaksantyna to barwnik karotenoidowy, nieco podobny do popularnego beta karotenu, tyle że o wyższej i trochę innej aktywności. Astaksantyna systematycznie zyskuje popularność od drugiej połowy lat 90., szczególnie pośród kobiet. Głownie z tego powodu, że – jak dowiedziono kilkoma badaniami – spowalnia procesy starzenia się skóry, poprawia jej nawilżenie, elastyczność, odcień oraz zapobiega powstawaniu zmarszczek i przebarwień. Zwolenników przysparza jej również dobroczynny wpływ na układ krążenia, objawiający się obniżeniem poziomu triglicerydów, wolnych kwasów tłuszczowych i frakcji ‘złego cholesterolu’ we krwi, podwyższeniem poziomu frakcji ‘dobrego cholesterolu’, redukcją złogów miażdżycowych w naczyniach krwionośnych, obniżeniem ciśnienia tętniczego oraz ochroną mięśnia sercowego przed zawałem i jego sutkami. Zdolność do ochrony narządu wzroku i ośrodkowego układu nerwowego każe upatrywać w niej idealnego suplementu dla intelektualistów, którzy używają do pracy głównie mózgu i godzinami wpatrują się w ekran komputera. Coraz częściej po astaksantynę sięgają również sportowcy, więcej…

Resweratrol – mimetyk IGF-1

Autor: Sławomir Ambroziak

Słowa kluczowe: resweratrol, mimetyki, IGF-1, MGF, e-peptydy, sirtuiny, czynnik transkrypcyjny NFkB, testosteron, aromataza, estradiol, kortyzol, adiponektyna, insulina

W zeszłym roku ukazał się na mojej stronie internetowej obszerny artykuł o anabolicznych właściwościach resweratrolu: „Resweratrol – legalny anabolik”. Pozostając pod wrażeniem sugestywnych wyników badań na zwierzętach, dowodzących właśnie anabolicznej aktywności tego związku, przeprowadziłem test konsumencki, który wdawał się potwierdzać te rewelacje, a którego metodykę i wyniki też można znaleźć na mojej stronie. W artykule zaprezentowałem te prace, których rezultaty wydawały się przemawiać za wpływem resweratrolu na rozwój muskułów, jak również wyjaśniłem szczegółowo wszystkie mechanizmy, poprzez które wspomaga on przyrost ich masy. więcej…

Resweratrol przyczynił się do utraty wagi ciała i tłuszczu ogólnego oraz wzrostu masy tkanki mięśniowej u aktywnego mężczyzny w średnim wieku

Autor: Sławomir Ambroziak

Słowa kluczowe: resweratrol, waga ciała, waga tłuszczu ogólnego, masa mięśniowa, obwód ramienia, obwód pasa.

Wprowadzenie:

Kilka prac przeprowadzonych z zastosowaniem resweratrolu na zwierzętach i izolowanych tkankach udowodniło, że związek ten może z dużym prawdopodobieństwem wspomagać redukcję tłuszczu zapasowego i rozwój tkanki mięśniowej u ludzi. Ponieważ takie kierunki jego działania są niezwykle atrakcyjne dla przedstawicieli wielu dyscyplin sportowych, dlatego ostatnio pojawiły się na rynku preparaty komercyjne, zawierające resweratrol, adresowane właśnie do sportowców. Na dzień dzisiejszy brakuje jednak badań potwierdzających lipolityczną i anaboliczną aktywność tego suplementu, przeprowadzonych na osobach aktywnych fizycznie lub czynnych sportowcach. Aby wypełnić tę lukę i uzyskać orientacyjne potwierdzenie ewentualnej przydatności resweratrolu w modelowaniu sylwetki, postanowiliśmy wykonać krótkoterminową próbę konsumencką z udziałem jednego, aktywnego fizycznie mężczyzny w średnim wieku. więcej…

Resweratrol – legalny anabolik

Słowa kluczowe: resweratrol, sterydy anaboliczne, testosteron, kortyzol, insulina, IGF-1, estradiol, sirtuiny, prostata, anabolizm białek, trening siłowy, masa mięśniowa.

Odkrycie przez Takaokę nowej substancji roślinnej nie wzbudziło wielkiego zainteresowania w 1939 roku, w szykującej się do wojny Japonii. Nowoodkrytemu związkowi badacz nasz nadał nazwę resveratrol, co – tłumacząc z łaciny – należałoby odczytać: ‘alkoholowa rzecz ciemiężycy’, bo końcówka ol wskazuje w chemii na alkohol, przedrostek res to po łacinie ‘rzecz’, zaś rośliną, z której wyodrębniono bohatera dzisiejszej opowieści, była ciemiężyca wielkokwiatowa – veratrum grandifolium. Gdyby jednak już wtedy Japończycy dysponowali dzisiejszą wiedzą o resweratrolu, zapewne spróbowaliby wykorzystać go do podnoszenia sprawności bojowej żołnierzy swoich jednostek elitarnych, tak jak robili to w tym samym czasie Niemcy, z dopiero co zidentyfikowanym, męskim hormonem płciowym – testosteronem. więcej…

Brasinosteroidy: hormony roślinne – sterydami anabolicznymi

Słowa kluczowe: brasinosteroidy, ekdysteroidy, testosteron, steroidy anaboliczno-androgenne, indeks anaboliczno-androgenny, masa mięśniowa, prostata, jądrowe receptory androgenowe, błonowe receptory androgenowe, szpinak, gorczyca, rzepak.

W ostatnich latach, a szczególnie miesiącach, notujemy istny wysyp prac dotyczących anabolicznej aktywności steroidów roślinnych. Ledwie co skończyłem artykuł o badaniach nad kwasem ursolowym, w którym zresztą przypominałem też ‘jeszcze ciepłe’, opisywane przeze mnie wcześniej odkrycia anabolicznych właściwości furostanoli, ginsenozydów i kwasu maslinowego, a tu w sieci pojawia się najnowsze doniesienie, dotyczące – tym razem – tzw. brasinosteroidów. Aż samo ciśnie się na usta pytanie: skąd bierze się ten zamęt wokół sterydów z roślin…? więcej…

Kwas ursolowy – kolejny krok w kierunku bezpiecznych sterydów

Słowa kluczowe: kwas ursolowy, kwas maslinowy, kwas 2-alfa-hydroksyoleanolowy, kwas oleanolowy, triterpenoidy pentacykliczne, ginsenozydy, furostanole, steroidy roślinne, steroidy anaboliczno-androgenne, IGF-1, indeks anaboliczno-androgenny, dystrofia mięśni, masa mięśniowa.

W nr 10 Perfect Body opublikowałem artykuł pt.: „Sterydy anaboliczne nowej generacji”. Omawiałem w nim problematykę związaną z poszukiwaniami nowych, bezpieczniejszych steroidów anaboliczno-androgennych. Między innymi poruszyłem tam sprawę odkrytej niedawno, anabolicznej aktywności kwasu 2-alfa-hydroksyoleanolowego. Wtedy jeden z moich respondentów zarzucił mi, że pominąłem zupełnym milczeniem kwas ursolowy, podobny do tego pierwszego, również wykazujący aktywność anaboliczną. Zapytał: „dlaczego…?”

Przyczyna jest prosta: wyniki badania kwasu ursolowego ukazały się w sieci, już po złożeniu mojego materiału do druku. więcej…

Nagietek: rehabilitacja anabolicznego zioła

Słowa kluczowe: nagietek, testosteron, kwas oleanolowy, kwas 2-alfa-hydroksyoleanolowy, steroidy anaboliczno-androgenne, SARM, indeks anaboliczno-androgenny, prostata, masa mięśniowa.

Kilka miesięcy temu nagrałem dla SFD jedną z moich prelekcji, zatytułowaną: „Magiczne mikstury Sławomira Ambroziaka”. Jej wersję ,pisaną’, pod tym samym tytułem, można przeczytać też na kartach tej strony internetowej. W podrozdziale dotyczącym produkcji ‘domowych boosterów testosteronu’, w wersji video, wymieniam trzy ziółka – kozieradkę, czarnuszkę i nagietek. W wersji literackiej natomiast – wycofuję się promocji nagietka, jako testoboostera… W pewnym, publikowanym w sieci badaniu (do którego za chwilę powrócę) dowiedziono bowiem, że nagietek – odwrotnie (!) – zamiast podnosić, obniża poziom testosteronu. Jednak dziś, po dogłębnej analizie tego doświadczenia i wyników większej liczby badań, zastanawiam się – czy aby nie za wcześnie skreśliłem to cenne ziółko z listy ‘domowych anabolików’…? więcej…

SARM – w jaki sposób to działa…?

Słowa kluczowe: SARM, SERM, selektywny modulator receptora androgenowego, steroidy anaboliczno-androgenne, agonista, antagonista, agonista częściowy, receptor androgenowy, czynnik transkrypcyjny, koregulator, koaktywator, korepresor, testosteron, estradiol, tamoksifen, IGF, Metanabol, Dianabol, DHT.

Dwa pierwsze, selektywne modulatory receptora androgenowego (SARM) – Ostarine i Andarine – trafiły już na czarny rynek leków. Stosują je już sportowcy i amatorzy wielkich muskułów. Przypomnę, że ideą przyświecającą twórcom SARM-ów było uzyskanie leków wykazujących pozytywne, a jednocześnie znoszących negatywne efekty działania androgenów (męskich hormonów płciowych) na ludzki organizm. Na przykład bowiem taki testosteron więcej…

Diety wysokotłuszczowe – a problem ksenoestrogenów

Słowa kluczowe: diety low carb, diety wysokotłuszczowe, tłuszcze zwierzęce, ksenoestrogeny, ksenohormony, związki endokrynnie aktywne, izoflawony, trwałe zanieczyszczenia organiczne, hormony płciowe, estrogeny, androgeny, receptory androgenowe, receptory estrogenowe, palce cynkowe, lipomastia, ginekomastia, bezpłodność, nowotwory, prostata.

Diety typu low carb (niskowęglowodanowe) już od kilkudziesięciu lat wzbudzają masę kontrowersji. Od kilkudziesięciu lat nie milkną też spory ich sympatyków i przeciwników. Obok wyników badań naukowych, w dyskusjach pojawiają się często argumenty natury demagogicznej, gmatwające dodatkowo całość zagadnienia.
Osobiście nie jestem przeciwnikiem diet niskowęglowodanowych. Uważam, że mogą być one przydatne w pewnych sytuacjach, stosowane z rozsądnym umiarem – przez pewien okres i co jakiś czas. więcej…

Cynk – pierwiastek męskości

Słowa kluczowe: cynk, magnez, bor, witamina B6, testosteron, estradiol, DHT, SHBG, ginekomastia, prostata.

Wraz z wiekiem – mężczyzna traci na męskości.

Systematycznemu wygasaniu ulega czynność jego jąder, co prowadzi do spadku poziomu najważniejszego, męskiego hormonu płciowego (androgenu) – testosteronu – kształtującego popęd płciowy, napęd życiowy, zdrowie metaboliczne, siłę i masę muskułów – i ogólnie – męską psyche i męską sylwetkę.
Wygasanie męskiej czynności płciowej nazywamy andropauzą, w analogii do menopauzy u kobiet.
Nie dość, że powstaje teraz mniej testosteronu, to jest on jednocześnie szybciej metabolizowany – przemieniany do swoich pochodnych. więcej…

NADH – siła, masa, wytrzymałość

Słowa kluczowe: NADH, NADPH, Koenade, nukleotydy pirydynowe, ATP, testosteron, insulina, IGF, kreatyna, arginina, tlenek azotu, glutation, PARP, sirtuiny, redukcja tkanki tłuszczowej, anabolizm białek.

NADH – nowy suplement diety, egzystujący na naszym rynku pod nazwą Koenade – promowany jest głównie jako czynnik podnoszący witalność, poprawiający komfort egzystencjalny, sprzyjający długowieczności oraz utrzymaniu młodzieńczego wyglądu i samopoczucia. Jednakże, za Wielką Wodą, zdobywa co raz to większą sławę jako suplement sportowy, ułatwiający rozwój zdolności wysiłkowych. I chociaż wskazuję się tutaj przede wszystkim na jego znaczenie dla sportów wytrzymałościowych, to warto podkreślić, że wnosi on jednocześnie znaczący udział w procesy związane z rozwojem siły i masy mięśniowej. Co więcej – nieliczne jeszcze (niestety) badania na sportowcach dowiodły wyraźnego wpływu suplementacji NADH na poprawę parametrów wysiłkowych głównie w ćwiczeniach o charakterze szybkościowo-siłowym.

Panie, zażywające Koenade dla efektów witalizujących i odmładzających, nie muszą oczywiście obawiać się o niechciane przyrosty muskułów. Mięśnie nie rosną bowiem łatwo, więc – aby rosły – potrzebują silnych bodźców w postaci treningów siłowych, natomiast związki aktywne biologicznie, podobne NADH czy np. kreatyny, zwiększają jedynie efektywność tych ćwiczeń, ułatwiając rozwój muskulatury osobom trenującym.

A w jaki sposób Koenade wpływa na poprawę tężyzny fizycznej (?) – posłuchajmy… więcej…

Kompleks witamin B – a trądzik

Słowa kluczowe: witaminy z grupy B, trądzik młodzieńczy, łojotokowe zapalenie skóry, niezbędne nienasycone kwasy tłuszczowe, androgeny, testosteron, DHT, 5 alfa reduktaza.

Kompleks witamin B, znany jako środek leczniczy – Vitaminum B compositum – zawiera w swoim składzie 5 związków aktywnych: witaminę B1, B2, B6, PP i B5.
Jednym z oficjalnych wskazań do jego stosowania jest leczenie pomocnicze cery trądzikowej. Niedawno pytał o to jeden z kolegów na forum mojej strony internetowej; konkretnie – o przydatność witamin z grupy B w leczeniu trądziku młodzieńczego. W trakcie dyskusji pojawiły się glosy, że witamina B kompleks – w pewnych zakresach dawek – pomaga przy tej przypadłości, ale już przy bardzo wysokim dawkowaniu – może wręcz nasilać objawy trądziku. To zmusza do refleksji nad przyczynami takiego stanu rzeczy… więcej…

Tokoferol a mięśnie – paradoks witaminy E

Słowa kluczowe: witamina E, tokoferol, 2,2,5,7,8-pentametylo-6-chromanol, testosteron, steroidy anaboliczno-androgenne, SARM, receptory androgenowe, masa mięśniowa, prostata.

Witaminę E od ‘niepamiętnych czasów’ uznawano za czynnik anaboliczny. Obok witaminy B12, znanej też jako dibenkozyd, była kolejną substancją z grupy mikroskładników pokarmowych, stosowaną namiętnie przez wszystkich siłaczy w celu wspomagania rozwoju masy i siły mięśniowej.
Pomimo ogromnej popularności witaminy E w żywieniu sportowców, jeszcze do niedawna niewiele wiedzieliśmy o mechanizmach jej działania w tkance mięśniowej i przydatności we wspomaganiu wysiłków siłowych. I chociaż dzisiaj wiemy już znacznie więcej, to jednak wiele pytań wciąż pozostaje bez odpowiedzi… więcej…

SEKRETY DHT

Słowa kluczowe: DHT, testosteron, 5 alfa reduktaza, aromataza, estradiol, 3 alfa HSD, 3 beta HSD, 3 alfa adiol, 3 beta adiol, izoflawony, receptory androgenowe, receptory estrogenowe alfa, receptory estrogenowe beta.

Dihydrotestosteron (DHT) jest metabolitem testosteronu – ważnego hormonu anabolicznego, rozwijającego nasze muskuły. Im więcej w organizmie testosteronu, tym większy też poziom DHT. Długi czas uważano, że DHT nie ma żadnego wpływu na mięśnie, a tylko odpowiada za niepożądane efekty działania testosteronu – łojotok, łysienie i przerost prostaty.
Jednak tym, starym poglądom wydają się przeczyć wyniki nowych badań i opinie sportowców… Jak bowiem wytłumaczyć fakt, że stosowanie testosteronu łącznie z lekami lub suplementami, hamującymi jego przemianę do DHT, daje słabsze efekty anaboliczne, aniżeli ‘czysta kuracja testosteronowa’, pozbawiona podobnej protekcji…?
Czyżby nie było więc tutaj alternatywy…? Czy wysoki testosteron i duże muskuły muszą kojarzyć się z pryszczami, łysiną i problemami z siusianiem…? więcej…

Więcej stresów – mniej włosów na głowie

Słowa kluczowe: łysienie androgenowe, stres, 5 alfa reduktaza, induktory 5 alfa reduktazy, receptory androgenowe, testosteron, DHT, kortyzol, DHEA, substancja P, insulina, IGF, glukoza.

Wprawdzie niezwykle ciężko, ale w końcu przebijają się do ogólnej świadomości świata medycyny najnowsze badania naukowe, dowodzące, że stres jest jedną z ważnych przyczyn łysienia typu męskiego. Wprawdzie, już jakiś czas temu zaakceptowano poglądy, iż stres może przyczyniać się do tzw. łysienia plackowatego (głównie u kobiet) oraz telogenowego (przerzedzenia włosów, związanego z wchodzeniem ich części w fazę spoczynku – telogenu), to jednak do niedawna jeszcze, niezmiennie gruntowano pogląd, jakoby łysienie typu męskiego (androgenowe) było tylko efektem swoistego środowiska hormonalnego mieszków włosowych, bez związku ze stanem psychiki. więcej…

ACE-031: BLOKERY MIOSTATYNY A BEZPIECZEŃSTWO PROSTATY

Słowa kluczowe: ACE-031, prostata, miostatyna, GDF-8, receptor aktywiny ActRIIB, aktywina, insulina, somatotropina, FGF, TGF-beta, TNF-alfa, IGF-1, steroidy anaboliczno-androgenne, receptory androgenowe, SERM, SARM, DHT, testosteron.

Kilka dni temu zadzwonił do mnie kolega, mocno podekscytowany wczytaną w prasie branżowej informacją o pozytywnych wynikach badań klinicznych nad ACE-031 – lekiem blokującym miostatynę. Miostatyna to hormon tkankowy, hamujący rozwój mięśni, zaś blokery miostatyny – siłą rzeczy – środki wspomagające ich wzrost, czyli anaboliki.
Dla faceta dobiegającego 40-tki, jak mój kumpel, zafascynowanego sportami siłowymi, rozwój sylwetki powinien korespondować z walorami zdrowotnymi aktywności ruchowej. Poważnego człowieka w tym wieku nie ‘kręci’ już wielki baniak za każdą cenę. Ostrożnie podchodzi np. do dawkowania sterydów; bo co z tego, że te powiększają bicepsy, skoro też jednocześnie – prostatę. Ani GH, ani IGF-1, też nie są tutaj bezpieczne, bo oba te hormony wnoszą swój udział w dysfunkcje gruczołu krokowego. O insulinie nie warto nawet wspominać, bo od tej to organizm 40-tolatka może dostać wręcz ‘kociokwiku’. więcej…

Magiczne mikstury Sławomira Ambroziaka

Słowa kluczowe: anaboliki, boostery testosteronu, antyestrogeny, termogeniki.

Suplementy z półek sklepowych kuszą nas kolorowymi etykietami. Ich szumne reklamy gwarantują nam szybki rozwój siły i masy mięśniowej lub błyskawiczną redukcję tkanki tłuszczowej. Niestety – suplementy, szczególnie specjalistyczne, zazwyczaj są relatywnie drogie. Każdy z nas chętnie sięgnąłby po najnowszą formę kreatyny, taką jak np. Orogenix czy Magna Power, lub ‘wypasionego’ termogenika, takiego jak Thermo Stim, ale często nasze zapędy hamuje zasobność portfela. Szczególnie – portfela studenta czy młodego sportsmena.
Nieraz bywa więc tak, że przychodzi tylko ‘obyć się smakiem’. Często uda się nam uzbierać ‘kasę’ na wymarzony suplement, ale jedno opakowanie ledwie starcza na jedną kurację. A co potem…? Czy musimy pogodzić się ze spadkami uzyskanej formy…? więcej…

Wzmacniacze testosteronu

Słowa kluczowe: testosteron, steroidy anaboliczno-androgenne, receptory androgenowe, czynniki transkrypcyjne, reaktywne formy tlenu, wolne rodniki tlenowe, anabolizm białek.

Nie, nie będzie to artykuł o stymulatorach syntezy i uwalniania testosteronu, takich jak steroidy roślinne, występujących np. w tribulusie czy żeń-szeniu. Przyjmowanie tych fitozwiązków bioaktywnych, np. w postaci suplementów, faktycznie – prowadzi do wzrostu poziomu tego hormonu w krwiobiegu. Uważa się, że za efekt ten odpowiada podobieństwo budowy chemicznej fitosteroli do steroidowych hormonów płciowych – grupy regulatorów metabolizmu, do której należy właśnie testosteron. Z uwagi na to podobieństwo, steroidy roślinne modyfikują oś przysadka-gonada oraz syntezę, transport i metabolizm testosteronu, co ostatecznie daje właśnie wspominany tu efekt. więcej…

KORTYZOL–KATABOLIK CZY ANABOLIK…?

Słowa kluczowe: kortyzol, testosteron, katabolizm, anabolizm, receptory, czynniki transkrypcyjne, koregulatory, koaktywatory, korepresory, selektywne modulatory receptorów steroidowych, SERM, SARM, SVDRM, SGRM.

Tak jak testosteron jest hormonem bodaj najbardziej ulubionym przez sportowców, tak kortyzol – najbardziej znienawidzonym.

Wszyscy wiemy, że testosteron to hormon anaboliczny, czyli taki, który pobudza procesy gromadzenia białek mięśniowych – a tym samym – przyczynia się do rozwoju siły i masy naszych muskułów. Natomiast kortyzol okrzyknięto hormonem katabolicznym i przeciwnikiem testosteronu, znoszącym dobroczynną aktywność tego drugiego na mięśnie. więcej…

LEUCYNA–ANABOLIKIEM

Słowa kluczowe: leucyna, BCAA, insulina, somatotropina, testosteron, cholesterol, fernezyl, geranyl, Ras, Rho, mTOR, receptory androgenowe, PPAR alfa, SCFA, anabolizm białek, anabolizm

Zarówno leucyna, jak też pozostałe aminokwasy rozgałęzione (BCAA), od lat cieszą się wielkim powodzeniem pośród sportowców. W wielu badaniach udowodniono, że ich stosowanie sprzyja rozwojowi beztłuszczowej masy ciała. A że beztłuszczowa masa ciała to nic innego, jak czyste mięśnie zbudowane z białek, wydaje się więc oczywistym, że leucyna stymuluje produkcję (anabolizm) białek, czyli że jest anabolikiem. I chociaż wykorzystujemy przez ostatnie ćwierćwiecze leucynę – jako legalny środek anaboliczny w sporcie – to nadal naukowcy nie są zgodni co do mechanizmów jej anabolicznej aktywności. I nic w tym dziwnego – skoro wciąż odkrywają tutaj jakieś nowe szlaki, o których wcześniej nie mieli ‘zielonego pojęcia’.

Sam niejednokrotnie opisywałem mechanizmy anabolicznej aktywności leucyny i pozostałych BCAA (ostatnio bodaj w mojej książce – „Legalne anaboliki”), zawsze uzupełniając kolejne publikacje o nowe ustalenia nauki. Dzisiaj jednak znowu przyszedł czas na aktualizacje, których dokonuję niniejszym artykułem… więcej…

FLUOKSETYNA–A SYLWETKA

Słowa kluczowe: fluoksetyna, sibutramina, serotonina, kortyzol, testosteron, hormon wzrostu, hormony tarczycy, depresja, lipoliza, anabolizm

Wysokie tempo życia odbija się niekorzystnie na naszej psyche. Coraz więcej osób, z wielkich ośrodków cywilizacyjnych, uskarża się na problemy z nastrojem – a lekarze często przepisują im środki antydepresyjne. Najpopularniejszą grupę leków stanowią tutaj tzw. inhibitory zwrotnego wychwytu serotoniny, z jej sztandarowym związkiem – fluoksetyną.

Ponieważ terapia z wykorzystaniem tych leków często ordynowana jest młodym kolegom, uprawiającym sport, jak również aktywność ruchowa pozostaje jedną z najskuteczniejszych metod terapeutycznych, wspomagających leczenie depresji, dlatego często też padają pytania – dotyczące wpływu fluoksetyny na naszą sylwetkę. więcej…

WITAMINA D–ODCHUDZAJĄCE WŁAŚCIWOŚCI TUCZĄCEGO HORMONU

Słowa kluczowe: witamina D, kalcytriol, wapń, fosfor, izoflawony, VDR, kalcypotriol, SVDRM, cAMP, tkanka tłuszczowa.

Pierwszą witaminę odkrył nasz rodak, Kazimierz Funk, w 1912 roku. Nazwał ją tiaminą, zaś całą grupę związków podobnych – witaminami. Dzisiaj, gdy mija już prawie wiek od tego odkrycia, mogłoby się wydawać, że witaminy to niezwykle dokładnie poznane składniki pokarmowe. Nic jednak bardziej złudnego… Wprawdzie poznaliśmy podstawowe funkcje pełnione w organizmie przez poszczególne witaminy oraz minimalne i maksymalne zakresy poziomu ich pobrania z żywności, to nadal niewiele wiemy o dawkach optymalnych dla zdrowia. Wciąż odkrywamy też nowe, zaskakujące właściwości witamin, choć mechanizmów tych właściwości nie potrafimy jeszcze, należycie wytłumaczyć. Dokładnie w ten sposób wygląd sprawa witaminy D… więcej…

SVDRM–STERYDY ANABOLICZNE NOWEJ GENERACJI

Słowa kluczowe: SVDRM, SERM, SARM, sterydy anaboliczne, androgeny, estrogeny, testosteron, Ostarine, tamoksifen, witamina D, wapń, kalcypotriol, IGF, tkanka mięśniowa.

Sterydy anaboliczne to popularna nazwa bardzo pożytecznych leków – steroidów anaboliczno-androgennych, którym reputację nadwyrężyła praktyka stosowania ich w sporcie – w celach dopingowych.

Ponieważ, za kształtowanie naszej fizjonomii, jak również za przebieg wszystkich, toczących się w jej wnętrzu procesów życiowych, odpowiadają białka – dlatego strata ich masy zawsze niekorzystnie odbija się na naszym organizmie. Wiele chorób przebiega z utratą białek, zaś starość to nic innego – jak systematyczny spadek poziomu białka, pogłębiający się z upływem czasu. Ponieważ pierwiastkiem, charakterystycznym dla białka, jest azot – dlatego poziom białka mierzymy zawsze bilansem azotowym. Jeżeli organizm traci więcej azotu, niż zatrzymuje, wtedy mówimy o ujemnym bilansie azotowym, oznaczającym ubytek białek. A spadek poziomu białka, poniżej 50% jego należnej wartości, oznacza po prostu – śmierć! więcej…

KOKSUJĄCY HOLENDER

Słowa kluczowe: doping, dopalacze, sport, sos, Holendrzy, opium, konopie.

Problem dopingu nie znika z czołówek mediów sportowych. Nic też tak, jak doping, nie rozpala wyobraźni młodych sportowców, co obserwuję – śledząc internetowe fora dyskusyjne. Ponieważ słowo to tak silnie wrosło w świadomość społeczną, dlatego warto prześledzić ciemne i kręte ścieżki, wiodące „doping” z mroków prehistorii – do arsenału współczesnych pojęć sportowych…  więcej…

Androstentriol i inne inhibitory 11 beta HSD

Słowa kluczowe: androstentriol, 11 beta HSD, kortyzol, kortyzon, otyłość, zespół metaboliczny, DHEA, kwasy tłuszczowe omega 3.

Kortyzol najlepiej znany jest sportowcom, jako hormon kataboliczny – utrudniający rozwój siły i masy mięśniowej. Jednak najaktualniejsze badania dają nam też niemal całkowitą pewność, że kortyzol jest najważniejszym hormonem – gromadzącym tkankę tłuszczową oraz sprzyjającym otyłości i perturbacjom zdrowotnym, towarzyszącym nadwadze (cukrzyca, nadciśnienie, miażdżyca), nazywanym fachowo – zespołem metabolicznym. więcej…

GLUTATION-STYMULATOR TESTOSTERONU

Słowa kluczowe: glutation, testosteron, steroidy anaboliczne, glutamina, cysteina, transferaza glutationowa.

Glutation to związek produkowany przez wszystkie organizmy żywe – poczynając o organizmów jednokomórkowych a kończąc na organizmie człowieka.

Jest tripeptydem, zbudowanym z trzech aminokwasów – kwasu glutaminowego, glicyny i cysteiny.

W komórkach, występuje w bardzo wysokich stężeniach, co świadczy o jego wyjątkowym udziale w procesach życiowych. Przede wszystkim – chroni komórki przed niszczycielską aktywnością wolnych rodników tlenowych, ale nie tylko…

Niedawno dowiedziono, że jest on absolutnie niezbędny przy produkcji białek – a więc i też – do aktywności hormonów anabolicznych, stymulujących produkcję białek, szczególnie zaś – do aktywności testosteronu. więcej…

Prostata–tłuszcze kontra węglowodany

Słowa kluczowe: prostata, gruczoł krokowy, dieta, węglowodany, kwasy tłuszczowe, cytokiny, insulina, IGF, DHT, estradiol, testosteron, omega 3, omega 6.

Prostata wciąż pozostaje na celowniku badaczy. Jej schorzenia stały się ostatnio tak powszechne, że dołączyły do arsenału „plag cywilizacyjnych”. Tylko w samej Polsce ten mały gruczoł przysparza kłopotów dwóm milionom mężczyzn.
Dolegliwości gruczołu krokowego to również bardzo aktualny problem w sporcie. Dotyka on głównie sportowców z tzw. „dyscyplin siodełkowych”, takich jak: kolarstwo, wioślarstwo czy sporty motorowe, jak również zawodników dyscyplin siłowych – nadużywających steroidów anaboliczno-androgennych. więcej…

Estrogeny – androgenami

Słowa kluczowe: estrogeny, androgeny, gestageny, testosteron, progesteron, estradiol, receptory androgenowe, koregulatory, anabolizm białek, masa mięśniowa.

W numerze 50/2009 Newsweek’a ukazał się artykuł pióra Pani Jolanty Chyłkiewicz, pod tytułem: „Żeńskie hormony męskości”. Autorka stawia w nim dosyć śmiałą tezę, że „to nie testosteron, lecz kobiece hormony robią z mężczyzny prawdziwego macho”. Ponieważ teza to o tyleż śmiała, co kontrowersyjna, dlatego koledzy „wywołali mnie do tablicy”… więcej…

Tonus mięśniowy

Słowa kluczowe: tonus mięśniowy, napięcie toniczne, napięcie spoczynkowe, kwas glutaminowy, glicyna, acetylocholina, cholina, lecytyna, L-karnityna, kreatyna, sód, potas, kolagen, glicerol.

Ponieważ, niedawno wywiązała się dyskusja na SFD, na temat tonusu mięśniowego, zaś ja obiecałem, że napiszę coś o nim i o sposobach na jego regulację – zebrałem się w końcu do kupy i niniejszym właśnie to czynię:

Tonus.

Tonus mięśniowy, czyli napięcie spoczynkowe mięśni, jest zjawiskiem zaliczanym do zmysłów czucia nieuświadomionego. Jest odruchem na rozciąganie. Jest głównym czynnikiem kontroli pozycji ciała. Pełni tutaj funkcję analogiczną – do linek napinających namiot. więcej…

KORTYZOL – domowe sposoby na obniżenie jego poziomu

Słowa kluczowe: kortyzol, GABA, glutamina, witamina B6, kwasy tłuszczowe omega 3.

Kortyzol to najbardziej znienawidzony hormon przez sportowców z dyscyplin sylwetkowych. Wpływ na ugruntowanie się tej fatalnej reputacji miały jego dwie, zasadnicze cechy: działanie promujące rozwój tkanki tłuszczowej oraz aktywność kataboliczna, utrudniająca rozwój tkanki mięśniowej. Obie te cechy, wiadomo, nie sprzyjają kształtowaniu atletycznej – czy chociażby estetycznej – sylwetki. więcej…

Glutamina dla bezpieczeństwa testosteronu

Słowa kluczowe: glutamina, testosteron, sterydy anaboliczne, receptory androgenowe, DHT, glicyna, reduktaza, łysienie, prostata, masa mięśniowa.

Wielu sportowców sięga po sterydy anaboliczne, które wspomagają i przyspieszają rozwój siły i masy ich mięśni oraz ogólnych zdolności wysiłkowych. W związku z tym, w powszechnej świadomości, egzystują zazwyczaj jako niebezpieczne i szkodliwe medykamenty – o takiej samej, niechlubnej renomie, jak narkotyki. więcej…

Herbata i prostata

Słowa kluczowe: herbata, prostata, gruczoł krokowy, polifenole, EGCG, OPC, reduktaza, aromataza, testosteron, DHEA, DHT, estrogeny, androgeny, czynniki wzrostu, PSA, ksenoestrogeny, ksenoandrogeny.

Schorzenia gruczołu krokowego dorosły nam do miana kolejnej plagi cywilizacyjnej. Dane statystyczne są tutaj dosyć niepokojące… Co drugo mężczyzna, mieszkaniec kraju wysokorozwiniętego, zgłasza się do lekarza z powodu dolegliwości prostaty. więcej…

Witaminy: hormony anaboliczne

Słowa kluczowe: hormony anaboliczne, insulina, testosteron, witamina A, witamina D, witamina K, witamina E, witamina C, czynniki transkrypcyjne.

Z reguły każdy sportowiec dobrze wie, że za rozwój siły i masy jego mięśni odpowiadają hormony anaboliczne. Hormony dają sygnał genom komórek mięśniowych, aby te wzmogły produkcję odpowiednich białek. Białka te produkuje nasz organizm z aminokwasów, pobieranych z białek znajdowanych w pożywieniu. W procesie produkcyjnym zaangażowane są też inne składniki pokarmowe – witaminy, które wchodzą w skład układów enzymatycznych, przerabiających białka pokarmowe – na nasze własne, kształtujące siłę i masę.

Jednak niektóre witaminy, na pewnym etapie badań, „zabiły niezłego klina” naukowcom! więcej…

Aby wody nie brakowało

Autor: Zbyszko Tarczewski

czyli dlaczego dla naszych mięśni ważne jest, aby wody było pod dostatkiem?

Woda

Przed nami kolejne, najprawdopodobniej upalne, lato. Oprócz przyjemności przebywania na świeżym powietrzu, uprawiania sportów, kąpieli w morzach i jeziorach wielu z nas skorzysta również z kąpieli słonecznych.
Podwyższona temperatura otoczenia, kąpiele słoneczne, być może zwiększone spożycie trunków wyskokowych, a także duża aktywność ruchowa pociąga za sobą zwiększone zapotrzebowanie na uzupełnianie płynów. Wielu z nas odruchowo sięga wtedy po kolejną butelkę z wodą lub po napój sportowy (zwłaszcza przy wysokiej intensywności ruchu), niestety nie wszyscy mają ten zwyczaj.
Co więcej, nie każdy zdaje sobie sprawę do czego prowadzić może odwodnienie, licząc na to ze pragnienie podpowie samo im kiedy i po jaki rodzaj napoju należy sięgnąć.
Jest to podejście po części błędne – pragnienie jest reakcją naszego organizmu na OBECNY już stan ODWODNIENIA i wołaniem o zmniejszenie negatywnego jego wpływu na nasze ciała i umysły. więcej…

Kategorie: Legalne anaboliki

Woda–muskułom

Słowa kluczowe: woda, status hydratacyjny, testosteron, kortyzol, anabolizm, katabolizm, kinazy, czynniki transkrypcyjne.

Znaczenie wody dla tężyzny fizycznej to często i szeroko omawiany problem. Zapewne każdy, kto praktycznie zajmuje się sportem, wie – że 75% mięśni to woda, z utratą każdego procentu wody podczas ćwiczeń – tracimy 10% zdolności wysiłkowych, straty przekraczające 4% prowadzą do niemożności dalszego kontynuowania pracy, zaś sięgające 10% zagrażają już zdrowiu i życiu zawodnika.

Te dawno ustalone i szeroko promowane fakty sprawiają, że więcej…

BETAINA–niedoceniany anabolik

BETAINA – niedoceniany anabolik.

Cz. II artykułu – „Betaina – Matka Kreatyny„.

Słowa kluczowe: betaina, SAM, metylacja, anabolizm, inicjacja, metionizacja, metionina, katabolizm, ubikwityna, homocysteina, glikocyjamina, estrogeny, antyestrogen.

W pierwszym odcinku tego artykułu pisałem o metyloaminokwasach i roli jednego z nich – betainy – w syntezie anabolicznej i ergogenicznej kreatyny. Wtedy wyjaśniłem, że betaina bierze udział w dwóch etapach tego procesu, więc możemy nazywać ją: Matką Kreatyny. Drugi etap syntezy kreatyny to metylacja, w którym betaina pełni funkcję kosubstratu, wspólnie z S-adenozylometioniną (SAM). Ale metylacja kontroluje też wiele innych procesów życiowych, związanych z rozwojem masy i formy… więcej…

Betaina-Matka Kreatyny

Część 1.

Słowa kluczowe: betaina, betainy, metyloaminokwasy, kosubstraty, metylacja, glicyna, sarkozyna, glikocyjamina, kreatyna.

Swojego czasu – dogłębnie drążyłem temat aminokwasów sprzężonych, bo te okazały się znacznie skuteczniejszymi suplementami, wspomagającymi rozwój zdolności wysiłkowych, aniżeli zwykłe, wolne aminokwasy. Pisywałem wtedy o aminokwasach sprzężonych kwasami karboksylowymi (np. o acetyloglutaminie), natomiast dzisiejsza bohaterka – betaina – sprzężona jest nieco inaczej… więcej…

Arginina regeneruje

Słowa kluczowe: arginina, kreatyna, agmatyna, poliamidy, dimetyloarginina, nadtlenoazotyn, tlenek azotu, regeneracja, anabolizm.

Problem sprawnej regeneracji pojawia się w każdej dyscyplinie sportowej. To bowiem przecież od sprawnej regeneracji zależy stan – w jakim zawodnik przystąpi do kolejnej jednostki treningowej lub kolejnej tury czy serii rozgrywek. Ostatecznie więc – jak szybko rozwinie swoje zdolności wysiłkowe i jaki osiągnie rezultat podczas zawodów sportowych.

Natomiast tempo samej regeneracji uzależnione jest w dużej mierze od tempa produkcji (anabolizmu) białek. To bowiem odbudowa białek kurczliwych decyduje o sile i sprawności naszych mięśni, podczas gdy odbudowa białek oddechowych – o ich wytrzymałości i naszej wydolności tlenowej.

Już bodaj od ponad ćwierć wieku wiadomo, że regenerację mogą przyspieszyć aminokwasy, podawane po zakończeniu treningu – np. glutamina, tauryna czy arginina. Przyjrzyjmy się dzisiaj bliżej ostatniemu z nich (o bodaj najwyższej aktywności anabolicznej) i oceńmy jego znaczenie dla tempa regeneracji powysiłkowej.  więcej…

Spalaj tłuszcz witaminą C

Słowa kluczowe: witamina C, flawonoidy, noradrenalina, dehydroepiandrosteron, insulina, L-karnityna, micele, kaweole, rodniki hydroksylowe, wolne rodniki tlenowe, kwasy tłuszczowe, tkanka tłuszczowa.

Witamina C zawdzięcza unikalne walory zdrowotne zdolności żonglowania elektronami. Sprawność przenoszenia elektronów ma pierwszoplanowe znaczenie dla reakcji, w które zaangażowany jest wodór i molekuła zbudowana z wodoru i tlenu, nazywana rodnikiem hydroksylowym. Dlatego bez witaminy C nie może przebiegać regeneracja zębów, dziąseł, kości, stawów, ścięgien, więzadeł, powięzi, mięśni, oczu, naczyń krwionośnych i skóry oraz produkcja żółci, ciał odpornościowych i niektórych hormonów. Niemożliwa staje się eliminacja wolnych rodników tlenowych, kwasów tłuszczowych, toksyn i cholesterolu. Ostatecznie, przy głębokim niedoborze witaminy C – rozwija się śmiertelna choroba nazywana szkorbutem.

Witamina C weszła więc do kanonu medycyny nie tylko jako lek przeciwszkorbutowy, ale również suplement diety o aktywności ogólnie wzmacniającej, zwiększającej odporność, poprawiającej zdolności wysiłkowe, zmniejszającej narażenie na schorzenia aparatu ruchu, układu krążenia, narządu wzroku, jamy ustnej i choroby nowotworowe oraz opóźniający procesy starzenia się organizmu. więcej…

Chrom: mniej tłuszczu, więcej muskułów

Słowa kluczowe: GTF, chrom, chelat chromu, chelaty, insulina, receptory insulinowe, tkanka tłuszczowa, tkanka mięśniowa.

Aktywność biologiczną  chromu zauważono całkiem przypadkowo w 1977 roku. Po raz pierwszy udokumentował ją Jeejeebhoy na podstawie obserwacji klinicznej: zaburzenia gospodarki węglowodanowej u pacjenta długotrwale odżywianego pozajelitowo przeminęły po dożylnym podaniu chlorku chromu. Obserwacje te wzbudziły żywe zainteresowanie świata nauki chromem i sprawiły, że pierwiastek ten doczekał się ogromnej liczby prac a nawet poddyscypliny naukowej, zajmującej się badaniem jego aktywności biologicznej. Już w trzy lata po pierwszym doniesieniu – w 1980 roku – chrom zaliczono do niezbędnych składników odżywczych. Na przestrzeni następnych kilkunastu lat bezwzględnie dowiedziono związku niedoborów chromu ze wzrostem stężenia glukozy, cholesterolu i trójglicerydów we krwi oraz rozwojem miażdżycy. Jednocześnie zaobserwowano, że najwyższą aktywność biologiczną wykazują naturalnie występujące w żywności i organizmie, chelatowe kompleksy chromu z kwasem nikotynowym i jednym z trzech aminokwasów: glutaminianem, cysteiną lub glicyną. W związku z tym, chelaty te nazwano czynnikami tolerancji glukozy (GTF – glucose tolerance factors). więcej…

Pieprz – dopingująca przyprawa

Słowa kluczowe: piperyna, clenbuterol, fenspirid, adrenalina, noradrenalina, cAMP, PPAR, UCP.

Wszyscy, którzy interesują się zagadnieniami dopingu w sporcie, zapewne pamiętają jeszcze afery dopingowe z udziałem największych gwiazd, których negatywnym bohaterem był pewien lek przeciwastmatyczny – Clenbuterol. Dlaczego go dzisiaj wspominam?… Dlatego, że Clenbuterol zmienił w pewien sposób oblicze sportu. Przy tym, sam zmienił swoje oblicze… Doczekał się wielu „następców”. Mało tego – substancje o budowie i aktywności zbliżonej do „następców” Clenbuterolu znaleziono w pokarmie, więc wprowadzono je do wspomagania wysiłku – jako naturalną i bezpieczną alternatywę dopingową. Ale! Po kolei… więcej…

Opalanie – odchudza

Słowa kluczowe: opalanie, spalanie tłuszczu, tyrozyna, melaniny, katecholaminy, hormony tarczycy, karotenoidy, witamina D.

Kąpiele słoneczne to jedna z atrakcji słonecznego lata. Dla większości z nas – mają jedynie aspekt estetyczny, ale dla sportowców z dyscyplin sylwetkowych – to element przygotowań startowych. I chociaż istnieją specjalne brązery czy samoopalacze, to jednak – w powszechnej opinii sportowców – nic lepiej nie podkreśla zarysów ciała, jak opalanie. Wierzą oni niezłomnie, że opalenizna to nie tylko gra świateł i cieni, ale również – niski poziom tkanki tłuszczowej.

Nauka nie pierwszy już raz potwierdza „mądrość ludową”… Opalanie – faktycznie – odchudza! W jaki sposób spalamy tłuszcz, wylegując się plackiem na plaży!? Posłuchajmy… więcej…

Orotan – zapomniany anabolik

Słowa kluczowe: orotan, kwas orotowy, kreatyna, pirymidyny, glikogen, glikoproteiny, proteoglikany, kwasy nukleinowe.

W oficjalnych lekospisach i na rynku farmaceutycznym – pozostało już niewiele anabolików, nie będących hormonami lub ich pochodnymi. Przed erą hormonów – było ich znacznie więcej. Hormony i pochodne hormonów usunęły je w cień. Nic dziwnego, bo hormony działają anabolicznie: i pewniej, i silniej.

Jednym z takich niedobitków jest bohater dzisiejszej opowieści – orotan (kwas orotowy). więcej…

Jak smakołyki spalają tłuszcz?… Część 2

Słowa kluczowe: odchudzanie, spalanie tłuszczu, lipoliza, termogeneza, glukoza, białko, aminokwasy, błonnik, kwasy tłuszczowe omega 3, noradrenalina, hormony tarczycy, receptory jądrowe, witaminy, wapń, aminy, metyloksantyny, polifenole, fitosterole, DHEA, aspartam, poliole.

Odchudzające ingrediencje.

Skoro poznaliśmy już składniki pokarmowe (dla osób które przegapiły pierwszą część artykułu – przypomnienie), intensyfikujące spalanie tłuszczu i ułatwiające redukcje wagi, nadszedł czas, aby poznać produkty spożywcze, najobficiej w nie zaopatrzone, które stworzą nam podstawową bazę – do przyrządzania odchudzających łakoci: więcej…

Jak smakołyki spalają tłuszcz?… Część 1

Słowa kluczowe: odchudzanie, spalanie tłuszczu, lipoliza, termogeneza, glukoza, białko, aminokwasy, błonnik, kwasy tłuszczowe omega 3, noradrenalina, hormony tarczycy, receptory jądrowe, witaminy, wapń, aminy, metyloksantyny, polifenole, fitosterole, DHEA, aspartam, poliole.

Pokarm jest sprawcą otyłości! To „oczywista oczywistość”, której przeczenie wydaje się dość karkołomnym przedsięwzięciem. A tym czasem… Najnowsze badania niezbicie dowodzą, że w pożywieniu – obok tuczących – egzystują też odchudzające składniki pokarmowe. Możemy więc schudnąć lub utrzymać smukłą sylwetkę – wybierając takie produkty, które zawierają mało tych pierwszych – a jednocześnie – dużo tych drugich. Reguła ta dotyczy również rozmaitych smakołyków, których odmawiamy sobie zazwyczaj – w trosce o linię. więcej…

Krzem – upiększa i zdobi

Słowa kluczowe: krzem, koloidalna krzemionka, skrzyp polny, bambus, skóra, stawy, kości, paznokcie, włosy.

 

 

Kiedy Swan pierwszy raz usłyszała o tej propozycji, ledwie powstrzymała się od wyartykułowania zewnętrznych oznak radości. Powaga piastowanego stanowiska, tytuły naukowe i dumna dusza indiańskich przodków nie zezwalały jej na okrzyki typu „hura”, podskakiwanie i dziecinne poklaskiwania rękami, chociaż wtedy miała na to dziką ochotę.

Dwa miesiące wakacji w Chinach – za darmo, bo za wszystko płaciła Fundacja… więcej…

Stearynian – pożytek z nutrigenomiki

Słowa kluczowe: stearynian, kwas stearynowy, monostearynian glicerolu, kwas oleinowy, OEA, CLA, omega 3, omega 6, glicerol, bisfosfoglicerynian, fosforan bogatoenergetyczny, kreatyna, fosfokreatyna, dystrofina, czynniki transkrypcyjne, PPAR, masa mięśniowa, anabolizm, hiperhydratacja, nutrigenomika.

Niedawno skreśliłem kilka słów o glicerolu. Wprawdzie – jak wtedy pisałem – wykorzystywano go we wspomaganiu wysiłku już ponad pół wieku temu, to dzisiaj zainteresowanie nim powraca, więc – co raz częściej – spotykamy go w recepturach nowoczesnych odżywek dla sportowców, takich jak MASSACRA EPISODE 2. W połowie ubiegłego stulecia stosowali go ciężarowcy, w dwóch ostatnich dekadach – długodystansowcy, zaś obecnie – znowu polecany jest przedstawicielom dyscyplin siłowych. więcej…

Glicerol – od maratonu do ciężarów

Słowa kluczowe: glicerol, monostearynian glicerolu, glicerofosforan magnezu, triza, fosforan bogatoenergetyczny, bisfosfoglicerynian, kreatyna, fosfokreatyna, dystrofina, anabolik, nawodnienie, hiperhydratacja.

 

 

Wprawdzie glicerol wykorzystywano we wspomaganiu wysiłku już ponad pół wieku temu, to dzisiaj zainteresowanie tym związkiem powraca, więc – co raz częściej – spotykamy go w recepturach nowoczesnych odżywek dla sportowców (np. MASSACRA EPISODE 2 Olimpu). W połowie ubiegłego stulecia stosowali go ciężarowcy, w dwóch ostatnich dekadach – długodystansowcy, zaś obecnie – znowu polecany jest przedstawicielom dyscyplin siłowych. To wprowadza nieco zamętu i generuje w Waszych głowach kierowane do mnie pytania, bezwzględnie wymagające rzeczowej odpowiedzi; po co siłaczom – glicerol?… więcej…

Żywienie głodem

Słowa kluczowe: dieta niskokaloryczna, mimetyki restrykcji kalorycznych, glutamina, kofeina, teanina, kurkuma, sylimaryna, rapamycyna, ATP, kinaza mTOR, PPAR, autofagia, długowieczność.

O chwili, kiedy kilkanaście lat temu zaobserwowano, że niskokaloryczna dieta poprawia kondycję zdrowotną i przedłuża czas życia zwierząt laboratoryjnych, wielu naukowcom spędza sen z powiek jedna myśl – jak wykorzystać te obserwacje, by uchronić przed chorobami człowieka i przesunąć o kilkadziesiąt lat nieuchronny kres jego egzystencji?…

Jeden z kierunków badawczych skupia się tutaj na poszukiwaniu substancji naśladujących efekty działania diety niskokalorycznej, nazwanych roboczo: mimetykami restrykcji kalorycznych. Pozornie badania takie wydają się niepotrzebne; wystarczy przecież jeść bardzo mało i spokojnie oczekiwać nadejścia zdrowej, późnej starości. Na pewno można i tak… Trudno jednak znaleźć kogoś przy zdrowych zmysłach, kto dobrowolnie, entuzjastycznie podejmie ponad stuletnią głodówkę. więcej…

Tauryna spala tłuszcz!

Słowa kluczowe: tauryna, glukoza, insulina, adrenalina, noradrenalina, kwasy tłuszczowe, tkanka tłuszczowa, dioksygenaza cysteinowa, CDO, PPAR, UCP, termogeneza.

W efekcie zakończonych niedawno obserwacji – japońscy naukowcy dostrzegli nieznane oblicze tauryny… Jak się okazuje: ten dobrze znany siłaczom aminokwas – anabolik i antykatabolik – intensywnie stymuluje też spalanie tłuszczu w podskórnej tkance tłuszczowej i ułatwia redukcję jej masy. A tak na marginesie… Japończycy jakoś szczególnie upodobali sobie taurynę – właściwie większość informacji o tym suplemencie napływa z Kraju Kwitnącej Wiśni. więcej…

Tauryna – bycza terapia

Słowa kluczowe: tauryna, glutamina, kreatyna, karnityna, insulina, somatotropina, serotonina, GABA, anabolik, antykatabolik, psychostymulator, termogenik.

Odkryli ją Tiedemann i Gmelin w 1827 roku, w żółci bydlęcej, i nazwali tauryną – od łacińskiego słowa taurinus – `byczy`.

Jest aminokwasem, jednak odmiennym od innych, chociażby tych, budujących białka mięśniowe. Jej rodnik kwasowy nie pochodzi od organicznego kwasu karboksylowego, ale od siarkowego – nieorganicznego. Nie wchodzi więc w skład białek, a co najwyżej – prostych mikropeptydów. Aminokwasy nie budujące białek nazywamy – nieproteogennymi. Są nie mniej ważne od proteogennych, na co przykładu dostarczają chociażby – kreatyna i karnityna.

więcej…

Awantura o witaminę

Słowa kluczowe: witamina C, kwas askorbinowy, kwas treonowy, wapń, ESTER-C, szkorbut, kolagen, Serbowie, Chorwaci.

Naukowcy prowadzący wykopaliska na pogórzu Ałtaju dokonali zadziwiającego odkrycia… Znalezione tutaj, dobrze zachowane w lodzie szczątki ludzkie z połowy ostatniego tysiąclecia przed Chrystusem poddano badaniom medycznym. Badania te wykazały, że chorobą – najczęściej trapiącą pasterską społeczność owych czasów – był szkorbut.

Objawy szkorbutu to – krwawienia dziąseł, rozchwianie i wypadanie zębów, nieświeży oddech, problemy gastryczne, niezdolność do wysiłków i ciężkie infekcje, zaś częsty skutek – zgon. więcej…

Antyczny doping

Słowa kluczowe: tribulus, buzdyganek, żeń-szeń, adaptogeny, saponiny steroidowe, protodioscyna, indole, antyestrogeny, estrogeny, testosteron, DHT, masa mięśniowa, gruczoł sutkowy, ginekomastia, gruczoł krokowy, prostata.

Od niepamiętnych czasów, zdolności wysiłkowe decydowały o społecznym statusie mężczyzny.

Mężczyzna był żywicielem i obrońcą. Aby polować i walczyć, musiał wykazywać się pierwszorzędną sprawnością. Na nim też spoczywał przyjemny obowiązek – zapewnienia przetrwania gatunku. Im był więc sprawniejszy fizycznie i seksualnie, tym wyżej plasował się w hierarchii społecznej.

Adaptacja.

Kiedy mężczyzna walczył, albo polował, skuteczność jego wysiłku zależała od sprawności mięśniowej. Pracując, mięśnie nabierały siły i masy, co zapewniało wyższą efektywność wykonywanych czynności. Takie zjawisko dziś nazywamy adaptacją, a najczęściej obserwujemy je na przykładzie trenujących sportowców.

Jednak Natura nie darzy sprawiedliwie zdolnościami adaptacyjnymi… Jedni mężczyźni reagowali szybkim i wyraźnym wzrostem zdolności wysiłkowych, podczas gdy inni – ledwie co zdolni byli w niewielkim stopniu rozwijać cherlawe ciała. Ci pierwsi – rywalizowali o przewodnictwo, ci drudzy – pozostawali w cieniu ich rywalizacji. Z czasem też i ci pierwsi, najsilniejsi, musieli ustępować miejsca młodszym, silniejszym. Nieraz też w potyczkach plemiennych, najsilniejsi z jednego stadła przegrywali z najsilniejszymi z drugiego. Taka klęska równała się utracie dobytku, kobiet, wolności lub życia.

więcej…

Reklama na stronie slawomirambroziak.pl:

biuro@wydawnictwopiktogram.pl
Katarzyna Ambroziak - 601 312 342