Zaloguj się lub zarejestruj.

Zaloguj się podając nazwę użytkownika, hasło i długość sesji
Szukanie zaawansowane  

Aktualności:

SMF - Just Installed!

Autor Wątek: Pustka osadnicza a palinologiczne mapy izopolowe  (Przeczytany 569 razy)

S_u_P_K

  • Hero Member
  • *****
  • Wiadomości: 958
  • Skromny_uczeń _Profesora_Kostrzewskiego
    • Zobacz profil
Pustka osadnicza a palinologiczne mapy izopolowe
« dnia: Marzec 11, 2021, 06:28:00 pm »

Wychodząc naprzeciwko napraszaniom Roba z Eurogenesa, pozwalam sobie pokazać kilka skanów z książki:

https://www.researchgate.net/publication/257916235_Late_Glacial_and_Holocene_History_of_Vegetation_in_Poland_Based_on_Isopollen_Maps

Na pierwszy ogień suma pyłku roślin niedrzewnych (NAP - Non-Arboreal Plants) z interwałów 100 p.n.e.-100 n.e. (2000 +/- 100 BP) i 400 n.e.-600. n.e. (1500 +/- 100 BP; czas pustki osadniczej).

Chciałoby się rzec, za prof. Piontkiem: "w pełni potwierdza" :-)
« Ostatnia zmiana: Marzec 11, 2021, 07:15:55 pm wysłana przez S_u_P_K »
Zapisane

S_u_P_K

  • Hero Member
  • *****
  • Wiadomości: 958
  • Skromny_uczeń _Profesora_Kostrzewskiego
    • Zobacz profil
Odp: Pustka osadnicza a palinologiczne mapy izopolowe
« Odpowiedź #1 dnia: Marzec 11, 2021, 06:33:04 pm »

Żyto:
Zapisane

S_u_P_K

  • Hero Member
  • *****
  • Wiadomości: 958
  • Skromny_uczeń _Profesora_Kostrzewskiego
    • Zobacz profil
Odp: Pustka osadnicza a palinologiczne mapy izopolowe
« Odpowiedź #2 dnia: Marzec 11, 2021, 06:39:11 pm »

Szczaw, typowa roślina pastwiskowa
Zapisane

S_u_P_K

  • Hero Member
  • *****
  • Wiadomości: 958
  • Skromny_uczeń _Profesora_Kostrzewskiego
    • Zobacz profil
Odp: Pustka osadnicza a palinologiczne mapy izopolowe
« Odpowiedź #3 dnia: Marzec 11, 2021, 06:47:27 pm »

Poaceae (Gramineae) - trawy
Zapisane

S_u_P_K

  • Hero Member
  • *****
  • Wiadomości: 958
  • Skromny_uczeń _Profesora_Kostrzewskiego
    • Zobacz profil
Odp: Pustka osadnicza a palinologiczne mapy izopolowe
« Odpowiedź #4 dnia: Marzec 11, 2021, 06:57:19 pm »

Cyperaceae - turzycowate (siedliska pastwiskowe, podmokłe)
« Ostatnia zmiana: Marzec 11, 2021, 07:03:04 pm wysłana przez S_u_P_K »
Zapisane

ambroziak

  • Global Moderator
  • Hero Member
  • *****
  • Wiadomości: 22030
    • Zobacz profil
Odp: Pustka osadnicza a palinologiczne mapy izopolowe
« Odpowiedź #5 dnia: Marzec 11, 2021, 07:05:20 pm »

O, Skromny, super! To się przyda!
Zapisane

S_u_P_K

  • Hero Member
  • *****
  • Wiadomości: 958
  • Skromny_uczeń _Profesora_Kostrzewskiego
    • Zobacz profil
Odp: Pustka osadnicza a palinologiczne mapy izopolowe
« Odpowiedź #6 dnia: Marzec 11, 2021, 07:15:26 pm »

Zboża uprawne wyjąwszy żyto (i proso, które jest na mapie Poaceae)
Zapisane

ambroziak

  • Global Moderator
  • Hero Member
  • *****
  • Wiadomości: 22030
    • Zobacz profil
Odp: Pustka osadnicza a palinologiczne mapy izopolowe
« Odpowiedź #7 dnia: Marzec 12, 2021, 05:58:58 am »

W tym miejscu pozwolę sobie zacytować podsumowanie mojego autorstwa prac palinologicznych, opublikowanych przez Latałową i Izdebskiego, które zamieściłem już kiedyś na Histmagu i gdzieś w tym dziale:

Jeżeli chodzi o Wielkopolskę, to Latałowa i Izdebski próbkowali po tyle samo stanowisk – po siedem. U Latałowej na jednym stanowisku aktywność ludzka w okresie wędrówek ludów nie ulega zmianie, na dwóch obniża się o ok. 50%, na jednym o ok. 80%, a na trzech o ok. 90%. Natomiast u Izdebskiego średnia ze wszystkich siedmiu stanowisk o ok. 50% wzrasta. Mamy więc tutaj zapewne do czynienia ze zmianą areałów rolnych, powodowaną wyjałowieniem gleb, suszami lub powodziami, ale z całą pewnością nie z wyludnieniem czy pustką osadniczą.
Latałowa nie próbkowała Małopolski, za to w próbkach od Izdebskiego widać tutaj w okresie wędrówki ludów umiarkowany, bo ok. 50-procentowy spadek aktywności ludzkiej. A więc również nie może być tutaj mowy o znacznym wyludnieniu czy pustce osadniczej.
U jednego i drugiego badacza brakuje próbek z Polski południowo-zachodniej, niemniej można tutaj prognozować na podstawie danych z obszarów granicznych – Czech i Brandenburgii. A zgodnie z danymi od Izdebskiego (Latałowa nie badała tych terenów), w okresie wędrówki ludów aktywność ludzka wzrasta w Czechach 2-3-krotnie, a w Brandenburgii utrzymuje się na zasadniczo niezmiennym poziomie. Przy czym poziom aktywności ludzkiej jest ogólnie w pierwszych wiekach naszej ery kilkukrotnie wyższy w Brandenburgii, w porównaniu z obszarami Polski. Tak więc w okresie migracji słowiańskich Połabie było obszarem raczej gęsto zaludnionym.
Izdebski nie badał Polski północno-zachodniej i północno-wschodniej, więc dane dla tych obszarów pochodzą tylko od Latałowej. W Polsce północno-zachodniej obserwujemy wyraźny, bodaj ok. 70-procentowy spadek aktywności ludzkiej w okresie wędrówki ludów, niemniej zasadniczo na wszystkich stanowiskach aktywność ta się nadal utrzymuje, co nie pozwala wnioskować o pustce osadniczej. Wprawdzie w Polsce północno-wschodniej obserwujemy ogólnie relatywnie niewielki, bodaj kilkudziesięcioprocentowy spadek działalności ludzkiej w okresie wędrówki ludów, to jednak  w przypadku kilku stanowisk autorka badań żadnego spadku nie odnotowuje.
Jeżeli natomiast chodzi o Polesie, czyli domniemaną kolebkę Prasłowiańską, to mamy tylko jedno stanowisko z jego pogranicza przebadane przez Latałową. Przed wędrówką ludów działalność ludzka utrzymywała się na tym terenie, na poziomie mniej więcej o połowę niższym, w porównaniu ze stanowiskami z innych obszarów Polski, a w okresie wędrówki ludów spadła jeszcze o połowę, pozostając na tym poziomie przez wczesne średniowiecze. Tak więc pogląd o wylaniu się we wczesnym średniowieczu ogromnych mas ludzkich z Polesia wydaje się nie znajdować potwierdzenia w danych palinologicznych.       
 
Zapisane

ambroziak

  • Global Moderator
  • Hero Member
  • *****
  • Wiadomości: 22030
    • Zobacz profil
Odp: Pustka osadnicza a palinologiczne mapy izopolowe
« Odpowiedź #8 dnia: Czerwiec 14, 2021, 07:19:18 pm »

Tutaj narracja profesor Latałowej jakby bardziej przyjazna auto, niż w Barbarzyńskim Tsunami, przy boku profesora Parczewskiego:

The maps with palynological data for the Migration Period show forest regeneration and a significant decrease in anthropogenic vegetation in the western part of the territory under review. The proportion of cereal pollen falls dramatically or it disappears altogether. The palynological record of the settlement downturn is particularly obvious in the central and eastern parts of Pomorze, especially in Pojezierze Kaszubskie and Pojezierze Chełmińskie and in those sites in Wielkopolska which in the Late Roman Period were settled mainly by Wielbark Culture populations.

In some sites in the western part of the territory studied, the decline of anthropogenic indicators is less prominent, which may be indicative of scattered settlement enclaves within otherwise depopulated regions. One of them is the site in Nizina Pyrzycka, where the proportion of anthropogenic indicators and cereals for the time-window of ca. AD 400–600 is even higher than in the preceding period (Figs 18, 20 and 22). This may be a trace of the Dębczyno Group settlement, whose presence in the area has been documented archaeologically. An interesting record has been obtained from Lake Godziszewskie, situated not far from the town of Pruszcz Gdański, where a large settlement cluster of the Wielbark Culture was functioning in the Roman Period. A fairly high proportion of anthropogenic indicators, and especially of cereal pollen, suggests settlement activity in the area even in the Migration Period. Archaeological data obtained up to now indicate that the latest burials in Wielbark burial grounds in Pruszcz Gdański took place in the mid-5th c. (Site 5). Relatively high indicators of deforestation and a considerable proportion of anthropogenic indicators and cereal pollen in the sections correlating with the Migration Period are also characteristic of the profiles from Lake Gopło in Kujawy and Lake Wonieść in southern Wielkopolska. In this case, there is again no contradiction between palynological data and archaeological sources. The latter suggest that Przeworsk Culture settlement lasted well into the 5th c. in some parts of Wielkopolska, despite the demographic crisis. At the same time, the oldest early Slavic settlements may have developed here as early as the late 5th or the 6th c."

https://www.researchgate.net/publication/339977748_Pollen_Evidence_of_Change_in_Environment_and_Settlement_during_the_1st_Millennium_AD
Zapisane

S_u_P_K

  • Hero Member
  • *****
  • Wiadomości: 958
  • Skromny_uczeń _Profesora_Kostrzewskiego
    • Zobacz profil
Odp: Pustka osadnicza a palinologiczne mapy izopolowe
« Odpowiedź #9 dnia: Czerwiec 15, 2021, 07:56:30 am »

Ten fragment jest zabawny, niejako bowiem realizuje się w nim czarny sen archeologa alochtonisty - kultura wczesnosłowiańska w V w. w Wielkopolsce :)
Oczywiście nad Wonieściem nie ma żadnych stanowisk datowanych na V w.

Pamiętam, jak na konferencji "Archeologia o początkach Słowian" Gawrituchin mówił o fazie 0 kultury praskiej i zaliczył do niej trzy stanowiska z Polski: Złotą, Maćkówkę (oba zapewne zaliczane wcześniej do kultury przeworskiej) oraz Pszczew nad Obrą, w zachodniej Wielkopolsce (o ile to już nie Ziemia Lubuska). W dyskusji Parczewski generalnie pochwalił, ale jedno stanowisko zalecił z listy usunąć - Pszczew. "Ułamki skorup wielkości paznokcia" (można sprawdzić w stenogramie).

Polska palinologia ma priorytety inne niż np. niemiecka. Tam wartość to jest wykazanie śladów osadnictwa, bez oglądania się na archeologię. Palinolodzy niemieccy wiedzą, że żaden niemiecki archeolog nie będzie przeciwko temu protestował, nawet jeżeli nie zna z danego obszaru żadnych śladów osadnictwa z tego czasu. Jeśli chodzi o ślady przodków Niemców w Niemczech, archeolog niemiecki stosunkowo łatwo pogodzi się z ułamkowością swojej wiedzy. Tutaj wartością nadrzędną palinologa jest "zgodność z ustaleniami archeologii". Palinolodzy nie rozumieją, że w ten sposób deprecjonują własną dyscyplinę, w zewnętrznym odbiorze czyniąc ją poznawczo niesamodzielną. Palinologia na żadnym etapie swego postępowania badawczego nie jest zależna od archeologii. Gdyby była - mianowicie na etapie syntezy -, utraciłaby w oczach obserwatorów swój szczególny status badacza "obiektywnych archiwów przyrody". Przypomnijmy sobie zresztą niesławnej pamięci tekst "Daleko od przełomu" (s. 242), gdzie ustalenia palinologii (w domyśle - "w pełni potwierdzające") przedstawiono jako "najzupełniej niezależne" względem archeologicznych i historycznych.
Zapisane

ambroziak

  • Global Moderator
  • Hero Member
  • *****
  • Wiadomości: 22030
    • Zobacz profil
Odp: Pustka osadnicza a palinologiczne mapy izopolowe
« Odpowiedź #10 dnia: Czerwiec 15, 2021, 08:07:04 am »

Tak, ten wszechogarniający naukę polską duch godłowszczyzno-parczewszczyzny, jak to określa Adrian Leszczyński, zahacza już o śmieszność.

Palinologia jest oczywiście najważniejsza! Archeologia to taki łut szczęścia. Osadnictwo może pozostawić ślady kultury materialnej lub nie, archeolog może je znaleźć lub nie, a jak są pyłki zbóż, to są też uprawiający te zboża osadnicy.   
Zapisane

S_u_P_K

  • Hero Member
  • *****
  • Wiadomości: 958
  • Skromny_uczeń _Profesora_Kostrzewskiego
    • Zobacz profil
Odp: Pustka osadnicza a palinologiczne mapy izopolowe
« Odpowiedź #11 dnia: Czerwiec 15, 2021, 08:10:28 am »

Tylko niestety nie wszędzie można badania palinologiczne przeprowadzić. Musi być jezioro, bagno, albo przynajmniej torfowisko.
Zapisane

ambroziak

  • Global Moderator
  • Hero Member
  • *****
  • Wiadomości: 22030
    • Zobacz profil
Odp: Pustka osadnicza a palinologiczne mapy izopolowe
« Odpowiedź #12 dnia: Czerwiec 15, 2021, 08:48:15 am »

Ale programy komputerowe pozwalają te dane interpolować.
Zapisane

ambroziak

  • Global Moderator
  • Hero Member
  • *****
  • Wiadomości: 22030
    • Zobacz profil
Odp: Pustka osadnicza a palinologiczne mapy izopolowe
« Odpowiedź #13 dnia: Lipiec 15, 2021, 07:14:30 am »

Kolejne dowody palinologiczne na niezwykle skromne zasiedlenie Polesia w okresie, w ktorym to niby miały się z niego wylewać setki tysięcy Słowian zasiedlających połowę Europy:

During the Iron Age, around 2,400 cal BP, tree pollen even reached its highest values of the entire record (96%), whereas cultural pollen indicators and Poaceae markedly declined, indicating local land abandonment and closed, dense forests around the site, possibly in response to a short-lived cool and humid period (Haas et al. 1998; Büntgen et al. 2011). Later on, still during the Iron Age, there is again evidence for small-scale forest openings and agricultural activity around Lake Svityaz, as documented by a decline in tree abundance of P. sylvestris or C. betulus, and an increase in cultural pollen indicators, the occurrence of Secale and other cereal pollen (Fig. 3) and evidence for local fires. Increasing human impact at ca. 2,000 cal BP coincides with the southward expansion of Gothic tribes in the first and second century AD (Stolarek et al. 2019). During the subsequent migration period, land use pressure declined and forests quickly became closed again. Large-scale forest clearing and the establishment of the present-day cultural landscape only occurred during the last 500 years.

https://link.springer.com/article/10.1007/s00334-021-00844-z

Napisałem "kolejne dowody", jeżeli bowiem chodzi o Polesie, to mamy już jedno stanowisko z jego pogranicza przebadane przez Latałową. Przed wędrówką ludów działalność ludzka utrzymywała się na tym terenie, na poziomie mniej więcej o połowę niższym, w porównaniu ze stanowiskami z innych obszarów Polski, a w okresie wędrówki ludów spadła jeszcze o połowę, pozostając na tym poziomie przez wczesne średniowiecze. Tak więc pogląd o wylaniu się we wczesnym średniowieczu ogromnych mas ludzkich z Polesia wydaje się nie znajdować potwierdzenia w danych palinologicznych.       
 
Zapisane

S_u_P_K

  • Hero Member
  • *****
  • Wiadomości: 958
  • Skromny_uczeń _Profesora_Kostrzewskiego
    • Zobacz profil
Odp: Pustka osadnicza a palinologiczne mapy izopolowe
« Odpowiedź #14 dnia: Lipiec 15, 2021, 09:10:23 am »

To jest kolejny przykład ilustrujący pogoń palinologów za zgodnością z danymi archeologicznymi. Autorzy nie wiedzą (lub nie chcą wiedzieć), że tzw. faza cecelska (tryszczyńska) kultury wielbarskiej to nie I-II w. n.e., a zasadniczo III w., ewentualnie koniec II. Kowalewko jest datowane do roku 200, czyli przełomu II i III w. Więc jeżeli wzrost aktywności ludzkiej datowany jest na ok. 2000 BP, wyraźnie poprzedza on pojawienie się kultury wielbarskiej na zachodnim Polesiu.

« Ostatnia zmiana: Lipiec 15, 2021, 09:12:46 am wysłana przez S_u_P_K »
Zapisane